JOURE - Fred Veenstra kijkt tijdens het gesprek uit over de aanbouw van de (zeventigste) Agrarische Schouw in het park rondom het geweldige gemeentehuis van de gemeente De Fryske Marren in Joure. Hij kijkt er met plezier naar, want hij weet dat het slechts een onderdeel is van een groter en nog veel ouder evenement: Jouster Merke. Het plezier toont aan dat hij intens geniet van de rijke sortering aan evenementen, die in de gemeente worden georganiseerd. Dat heeft hij allemaal meegekregen in de bijna tien jaar dat hij burgemeester was van gemeente De Fryske Marren. Die evenementen gaat hij straks missen, want hij neemt morgen, donderdag 10 oktober, afscheid als burgemeester van die evenementrijke gemeente. Fred Veenstra wordt namelijk burgemeester in de gemeente Smallingerland. In Drachten dus.
Foto Johan Brouwer
Fred Veenstra knikt als hij dan wat bevreemdend wordt aangekeken: Smallingerland is immers heel wat anders dan De Fryske Marren. Een geducht centrum voor het gehele noorden van ons land. Met een rijk bedrijfsleven en zeer veel voorzieningen voor inwoners en omwonenden uit de verre omtrek. Een heel andere gemeente.
Fred Veenstra kent die gemeente echter heel goed. Hij was er vier jaar gemeenteraadslid en acht jaar wethouder. En hij ging er naar het gymnasium vanuit Surhuisterveen waar hij opgroeide. Zijn uiteindelijke roots, die in het Groningse Ten Boer waar hij slechts kort heeft gewoond. Hij kwam later in de stad toch in Groningen terug en studeerde daar staats- en bestuursrecht. Een juridische opleiding. Maar hij kwam aan het werk in de onderwijsadvisering, eerst in Enschede.
Raadslid
In Enschede kwam hij al snel in de gemeenteraad. “Ja dat gie wol wat frjemd. My waard yn it solisitaasjepetear al dúdlik dat ik beneamd wurde soe yn de programkommisje fan it CDA, sûnder dat ik dêr wat oer te sizzen hie. En doe kaam ik as tsiende op de list en hup, ynienen siet ik yn de ried fan Enskedé.”
Het was overigens niet zo heel vreemd dat zijn nieuwe werkgever dat deed. Het was hem al lang gebleken dat Fred Veenstra uit een gereformeerd maatschappelijk actief gezin kwam. “Ja, ús heit siet oeral yn, wy ha noait wat oars leard. Wy liezen de NCRV gids en wiene lid fan de ARP. Ik wie fyftjin ier doe’t heit my meinaam nei de ried fan Achtkarspelen. Ik bin eins automatysk yn de jongerenbeweging fan it CDA, it CDJA, kaam. Dêrnei yn de partij.”
Veel mensen hebben de laatste jaren het CDA verlaten. Fred Veenstra kent hun motiveringen. Maar hij doet er niet aan mee. Heeft wel op z’n minst vraagtekens gehad bij sommige gedachtenrichtingen in het CDA, maar is de partij altijd trouw gebleven. “Ik ha noait de neiging hân om der út te stappen.” En (glimlach) de partij schaaft zich langzaam in de richting zoals mensen als Fred Veenstra over politiek denken. Dat is alles doen waar solidariteit mee gediend is.
En daar dienstbaar aan willen zijn. Fred Veenstra kwam uit Enschede terug in Fryslân. Werkte in Leeuwarden bij de onderwijsbegeleiding bij Metrium. De hele familie zat in het onderwijs, al zijn drie zusters. Twee van de drie kinderen van Veenstra zijn ook verbonden aan het onderwijs.
Foto Johan Brouwer
Drachten
Fred Veenstra woonde in Drachten. Werd daar (dus) in 1998 raadslid, en daarna was hij vanaf 2002 acht jaar wethouder in de gemeente Smallingerland. Daarmee vuurde hij zijn belangstelling voor politiek bestuur aan. Zodoende werd hij burgemeester in de gemeente Franekeradeel. In 2010 was dat.
Best leuk, maar de herindeling lijmde hele gemeentes aan elkaar in Fryslân en Veenstra wist al snel dat in een nieuwe gemeente altijd nieuwe bestuurders komen. Dus solliciteerde hij in een andere nieuwe gemeente, die ook was gevormd door een aantal andere gemeenten. “It wie op gefoel, mar it wie myn earste sollisitaasje.” De Fryske Marren, ontstaan uit Skarsterlân, Lemsterlân en Gaasterlân-Sleat. Dat was in 2014.
Kleurryk, aktyf, noflik en mei elkoar
Daarmee was meteen zijn voornaamste en extra taak geschilderd vanaf 2015: maak van drie eenheden, die soms ook uit nog weer kleinere eenheden waren ontstaan, één geheel. Je hoort het zo nu en dan wel eens in Lemmer of Balk: ‘se, dêr op’e Jouwer’. “No ik tink dat se no wol we wurden is.” Veenstra hanteerde voor dat extra beleid vier woorden: kleurryk, aktyf, noflik en mei elkoar. Zo moest het worden. Gelukt? Veenstra aarzelt, zoals hij overigens zo nu en dan doet om het goede antwoord te formuleren. “Deskundigen sizze dat soks fyftjin jier duorret. Rekkenje no mar dat we optheden noch puberje, mar we bin hast folwoechsen.” Hij prijst de raadsleden, wethouders en dorpencoördinatoren, die daaraan bijdragen in een gemeente die bestaat uit vijftig dorpen.
Foto Johan Brouwer
“In moaie gemeente, prachtich lânskip.” Dat is het eerste wat hij zegt als we hem vragen wat de leuke dingen waren aan die baan van burgemeester van De Fryske Marren. En dan volgt dat verhaal over al die evenementen. En de gesprekken met gewone mensen die een lintje kregen, een jubileum hadden, gastheer waren in een werkbezoek of iets dergelijks. “Dy petearen wienen sa moai, omt ik dêrmei in noch better byld krige en krij fan dizze gemeente.”
Maar ook zaken als een koninklijke visite konden Veenstra bekoren. En als hij de bevolking wil prijzen hoeft hij maar één ding te zeggen: ‘plak foar de minsken út Oekraïne’, dat de solidariteit onderstreepte. Prachtig om te horen van een burgemeester dat als je vraagt naar wat er allemaal zo leuk en goed was, hij geen keuzes kan maken. Het zijn teveel dingen.
Hobbels
Hij heeft overigens ook niet alle hobbels van de laatste tien jaar op een rijtje, al waren doodsbedreigingen aan z’n adres ‘úterst pynlik’. Maar die hobbels ontstonden vaak uit de hoeveelheid tijd die de tegenwoordige politici en bevolking nemen om beslissingen te nemen. Zoals waar en hoe er in Joure een Brûsplak moet komen om de cultuur de goede ondergrond te geven. De lokale politiek blijkt te verdeeld om tot een beslissing te komen. En wat is de rol van de burgemeester dan? “Sa no en dan freegje oft it ek oars kinne soe…….”
In de gemeenteraad heeft de burgemeester geen stemrecht. Wel als voorzitter van het college van burgemeester en wethouders. En dat is, als de stand gelijk is, zelfs een beslissende stem. Hij heeft er nog nooit gebruik van hoeven maken.
Foto Johan Brouwer
Fred Veenstra is een man die niet veel de podia opzoekt. Dat is zijn stijl niet. Toch voelt hij zich wel verantwoordelijk, dat alles een beetje goed loopt. En dat “we it mei elkoar dogge.” Hij is dolgelukkig dat de raadsleden uit alle hoeken van de gemeente komen. En dat de bevolking van De Fryske Marren in alles kan meedoen. Daar besteedde hij aandacht aan, onder andere in zijn columns. Daardoor verlengde hij als het ware soms de tijd die besteed werd aan een bepaald onderwerp. Hij vindt het bijvoorbeeld goed dat de Omgevingswet nu van kracht is. Dus dat je niet zomaar meer een aanvraag kan doen, maar eerst met die omgeving moet praten.
‘We litte hiel wat efter’
Ook de rijksoverheid moet dat doen. Daarover gesproken, volgens gemeenten wordt 2026 een financiële ramp. Dat lost die rijksoverheid toch wel op vóór die tijd? “It is frjemd, we ha alles neirekkene, mar foar De Fryske Marren is dy ramp der pas yn 2028.” Al zegt hij er direct bij dat De Fryske Marren ook in die discussie komt: een weg verbeteren of het zwembad in stand houden. Als gemeente toch maar vooruit beleid bepalen, het is ook zomaar 2028.
Voor de rest is het rijk een instantie waar je als burgemeesters moet lobbyen om zaken voor elkaar te krijgen. Of om planen af te blazen (gas, munitie Bantega). Zijn verhouding met de overheid verandert. Nu roept hij niet meer dan ‘maar we willen ook een station’ als de Lelylijn het onderwerp is. Straks in Drachten moet hij veel indringender aan de gang voor de spoorlijn.
Foto Johan Brouwer
Is dat Drachten nu een stapje omhoog voor Fred Veenstra? “Né, it is oars.” Hij noemt het een nieuwe uitdaging die hij op zijn 61ste nog graag wil aangaan. Drachten heeft anders dan De Fryske Marren een stedelijke functie. Veenstra wil proberen daar nog meer mee te doen. Dat kan hij volgens de vertrouwenscommissie van de gemeente Smallingerland. Ervaren, natuurlijk overwicht, toegankelijk, verbinder, herkenbaar met een bestuurlijk netwerk. Veenstra bloost.
Midden in het gesprek laat hij even de emotie vallen die hem deze weken natuurlijk teistert. “Ja, we litte hiel wat efter.” De familie woonde in Goïngarijp. Een diamantje in die toch al prachtige gemeente. Waar ze heel tevreden woonden en echt meededen met de mienskip daar. Hij heeft het ongetwijfeld bij zijn afscheid op diverse plaatsen vaak gezegd tegen de mensen waar hij afscheid van neemt: “Genietsje fan dy moaie gemeente en doch de dingen aanst moai mei elkoar. Dag.”
Tekst: Eelke Lok
