‘De tiid hâldt gjin skoft’ zaterdag tijdens Open Monumentendag De Fryske Marren

DE FRYSKE MARREN - Vrijdag wordt de Open Momumentendag 2024 geopend in de afgelopen tijd gerestaureerde kerk in Langweer. Een twintigtal monumenten openen de dag erna, zaterdag 14 september, gratis de deuren voor het publiek.

Centraal thema is dit jaar ‘De tiid hâldt gjin skoft’. Met de focus hierop wil de organisatie een breed publiek kennis laten maken met zowel ons materieel als ons immaterieel erfgoed. De tijd is, zonder dat we ons dat realiseren, vaak ook verbonden met monumenten. Tijdens de Open Monumentendag wordt deze vorm van erfgoed in en rond de opengestelde monumenten extra zichtbaar gemaakt.

Kruispunt verleden, heden en toekomst
In 2024 staan in De Fryske Marren de monumenten in ons landschap in de schijnwerpers. Mensen en samenlevingen zijn altijd in beweging: in tijden van vrede en oorlog, voor pelgrimsreizen, handel en ontdekking. Hun bouwwerken veranderden met de tijd mee. Routes en (handels)netwerken ontstonden, wegen werden aangelegd, nieuwe vervoersmiddelen en manieren van communicatie werden uitgevonden. Deze routes, netwerken en verbindingen blijven zich voortdurend ontwikkelen. Ze bevinden zich op het kruispunt tussen het verleden, heden en toekomst. Wie Lemmer passeert en op weg gaat naar Balk ziet aan de horizon diverse kerktorens staan, dit beeld is bepalend voor het vlakke landschap van onze gemeente. De kerken en de torens zijn de oudste Friese monumenten. Van oudsher waren alle kerken tezamen, het netwerk van de gelovige samenleving.

De tijd van de kerk
Wie in De Fryske Marren rondreist ziet in vrijwel elk dorp een kerk staan. Het merendeel van deze gebouwen dateert uit de middeleeuwen, veelal getooid met romaanse of (laat) gotische versieringen. Wie bijvoorbeeld na een bezoek aan de Vaste Burchtkerk in Wyckel onderweg gaat naar De Hobbe van Baerdt Kerk in Joure doet er goed aan even een tussenstop te maken in Langweer. De Dorpskerk, gebouwd in 1777, is de moeite van een bezichtiging meer dan waard. Zowel de toren als het mechanisch torenuurwerk werd in 2023/2024 uitvoerig gerestaureerd. Het bestaande uurwerk dat dateert uit circa 1595, werd in 1778 uitgebreid met een halfuurs slagwerk en in 2024 herplaatst. Het is een unieke combinatie en na deze restauratie, voor zover bekend, het enige mechanische uurwerk dat nog functioneel is in Nederland.

In een tijd dat mensen geen horloges hadden werd hun tijdsindeling bepaald door de torenklok, zoals eten om 12 uur ’s-middags en stoppen met werken om 6 uur ’s-avonds. In streken waar weinig werkgelegenheid was, trokken de mensen weg en waren de achterblijvers niet in staat de kerk voor afbraak te behoeden. Er restte dan slechts nog een klokkenstoel zoals in Rotstergaast of de klokkenstoel van Ruigahuizen. Wie de klokkenstoel van Ruigahuizen bezoekt, gelegen in een oase van rust, kan af en toe nog het gefluister horen van Welmoed en haar Agge, de zoon van het Wite Wiif fan it Rûchhuster Bosk.