LEMMER - Grijzer kan het niet op deze novemberdag, het regent en de grijze luchten boven Lemmer maken helemaal waar in welk jaargetijde we zitten: herfst! Niks mis mee, het hoort simpelweg bij de tijd van het jaar. Najaar besodemietert je nooit. Onderweg naar Lemster Aagje Kruithof-Bruinsma voor een interview hebben we ons goed ingelezen. Want dit human interest verhaal gaat over een bijzondere vrouw die zichzelf niet zo belangrijk vindt. “Ik bin foar in soad minsken de frou fan Alco Kruithof dy’t…”
En dan komt het verhaal over Alco Kruithof die ‘Aag’ en haar drie kinderen op 5 maart van dit jaar in liefde los liet. Een dramatische gebeurtenis die zeker voor Aag en haar kinderen heel veel en dan ook heel veel impact had en uiteraard nog altijd heeft. We komen er tijdens het interview dan ook zeker op terug, we gaan het immense verdriet na een zelfgekozen dood niet doodzwijgen. Juist het tegenovergestelde. Een interview als onderdeel van een rouwproces.
Maar dit verhaal gaat zeker over Aagje en we beginnen dan ook met de voor Friesland zo bekende vraag: ‘Fan wa bisto der ien?’ Aagje Bruinsma wordt 58 jaar geleden als tweede kind geboren in een gezin van vier kinderen. Haar ouders, Tjitze Bruinsma en Janke de Vries, zijn Scharnegoutumers, de plaats waar Aagje ter wereld komt en eerst ook opgroeit. Een warm gezin, waar ze een onbekommerde jeugd heeft.
Warme jeugd
“Heit wie boatsjebouwer, nei’t er as meubelmakker starten wie. Noch foar myn legere skoalle tiid ferhúzje we nei Tersoal. Der keapje heit en mem begjin jierren santich in âlde kop-hals-romp pleats wêr’t nei ús komst net mear op buorke waard. Heit makke der in jachtwerf fan en it rûn allegear hiel goed. Der waarden kasko’s út Noorwegen ôfboud, heit betimmere de hiele boat en mem makke de kessens en de gerdinen en sa waarden dy ‘kant en klaar’ ferkocht. Kinst wol neigean dat we ús faak sels rêde moasten en dat gong goed hear. Us mem learde ús en de doarpsbern it swimmen yn’e haven, prachtich. Der wiene net safolle famkes fan myn leeftyd en ik gong doe bij it kuorbalje yn’e Lege Geaën. Nei’t ik freondintsje wurde mei de dochter fan’e slachter, dy’t pony’s hie, krige ik ek in pony en kaam bij de Raarderhimmer Rúters. We gongen dan mei de pony’s nei it Raarder Bosk, it koe allegear. Ik paste my hielendal oan.”
Omdat scheepsbouwer Bruinsma te veel rugklachten heeft, wordt de uitstekend draaiende jachtwerf na verloop van tijd verkocht. Het gezin Bruinsma gaat weer terug naar Scharnegoutum, waar de heit van Aagje midden in het dorp een oude woning afbreekt en er eigenhandig een nieuw huis voor in de plaats bouwt.
‘Ik wie graach bij sportieve jonges’
In Scharnegoutum voelt sportieve Aagje zich thuis, gaat er naar het volleyballen bij de Swetteswitters. Ondertussen wordt de wereld van puber Aagje steeds groter, ze gaat naar de havo van het Bogerman College. Ontdekt daar het uitgaansleven - ‘De Lichtboei en La Boheme, och wat wie it dêr altyd gesellich’ - en ook volleybalwedstrijden van Animo en Olympus bezoekt. Ze heeft in Sneek contact met jongens als Marco Bolt, Rinie Kroontje, Ying Mellema, Theo Brandsma, Paul Buma en nog meer ONS-ers. ‘Ik wie graach bij sportieve jonges’. Het zorgt er mede voor dat Aagje niet vijf maar zeven jaar over de middelbare school doet.
Daarna moet er een keuze gemaakt worden voor een vervolgopleiding. ‘Menear Steenwijk’, decaan aan het Bogerman speelt dan een belangrijke rol voor de keuze die Aagje maakt. “It wie ek in hiele leuke man. Hij beseach mei mij myn fakkepakket en frege oft ik alris neitocht hie om nei de ‘Academie voor Fysiotherapie’ yn Ljouwert ta te gean. Ik bin him noch altyd dankber dat hij mij wiist hat op’e rjochting fan fysiotearapy. Thús fûne se it ek belangryk dat ik in fak learde. Sels tocht ik dat ik net goed genôch wêze soe, mar ik naam mij foar om it ien jier te dwaan, want je mochten trije jier oer de earste twa klassen dwaan. Mar dat woe ik net. At it nei it earste jier net goed wie hie ik mij al foarnommen om nei HBO-Verpleging oer te stappen. It wie hiel pittich, mar ik seach it fak foar mij en ik wist al gau dat ik fysioterapeute wurde woe. Ik ha trochsetten, ek neidat ik yn it tredde jier sitten bleau op ien stom ûnderdieltsje, oer de massaazje-teory mei jiertallen en sa. Mar myn trochsettingsfermogen soarget derfoar dat ik myn diploma helle.”
Naar Zwitserland
Als Aagje in haar tweede studiejaar zit leert ze Alco Kruithof kennen, die dan al aan het afstuderen is. Gekscherend wordt er dan al gezegd dat studenten van de Academie voor Fysiotherapie opgeleid worden ‘tot werkelozen’. Daar zit een kern van waarheid in, want in Nederland is er absoluut geen doorstroming in fysiotherapieland. Het vak staat vanaf begin jaren zeventig, nu een halve eeuw geleden, nog in de kinderschoenen en dat duurt tot in de tachtiger jaren door. Veel beginnende fysio’s gaan dan ook richting Duitsland en Zwitserland. Als Alco afgestudeerd is, verlaat hij zijn kostgangersadres in de Friese hoofdstad en vertrekt uiteindelijk naar Zwitserland.
“Ik wit noch hiel goed hoe’t wij yn Alco syn sels fertsjinne nije Fiat Panda, hjerstfakânsje 1987, nei Switserlân gongen om dêr bij adressen lâns om as fysioterapeut te sollisitearjen. We koene oeral wol komme, want se hiene ús graach, it nivo yn Nederlân wie heech yn fergeliking mei de Switsers. We ha tegearre in lokaasje útsocht, it waard it streeksikehûs yn Schwarzenbirch, it leit yn in geweldige omgeving, sa’n tweintich kilometer ûnder Bern. Twa en in heal jier letter gean ik Alco achternei nei Switserlân. Ik krige in baan yn Bern, yn in partikuliere praktyk. It wie in moaie tiid, mei al dy Nederlâners sochten we mekoar op, gongen te skiën en fierden befoarbeld Keninginnedei op’e Nederlânske Ambassade. Mar it wie dochs hurd wurkjen, lange dagen. Ik wie der gelokkich, krekt as Alco, dy’t ek hiel aktyf wie as suksesfol triatlonner. Hij wûn de Triatlon fan Bern!”
Terug in Nederland
In 1993 keren Alco en Aagje terug in Nederland, waar ze als maatschap bij Van Leuveren in de praktijk gaan werken. Het stel krijgt drie kinderen: Janieke in 1994, Annechien in 1997 en Tjesse sluit de rij in 2000. Alco is fulltime in de praktijk aan het werk en sport daarnaast fanatiek, heel fanatiek. Want als er weer een Elfstedentocht zou komen, dan wilde hij daar bij zijn. In 1985 is het zover en Alco is bij de groep eerste toerrijders die over de finishlijn gaat. Van het moment is een foto gemaakt die heel lang in de praktijk heeft gehangen. Terwijl Alco in de praktijk aan het werk is, houdt Aagje het thuis draaiende. In die periode werkt ze parttime in de praktijk en zorgt ze voor het wel en wee achter de schermen van een eigen zaak. Uiteindelijk worden Alco en Aagje eigenaar van de praktijk en bouwen deze in dertig jaar uit tot zeer succesvol. Op 1 januari van dit jaar nemen Bob en Siegrid, die al in de praktijk werkten, de dagelijkse leiding over van Alco en Aagje. Bob en Siegrid werden ook de nieuwe eigenaren. De naam Kruithof Fysiotherapie gaat over in die van Fysio Lemmer. Alco en Aagje blijven nog wel klaar staan binnen de praktijk. De naam van de Kruithof Fysio Fietsploeg, met heel veel rijders die in het Kruithof-tenue fietsen, houdt de herinnering van Alco en Aagje hun levenswerk levend.
IJzersterk maar toch gebroken
Dat de praktijk verkocht werd heeft alles te maken met de gezondheid van Alco. Het leven doet hem pijn, het werk valt hem onder andere door alle regelgeving steeds zwaarder. Alco wordt depressief en somber. Het lukt allemaal niet meer. Aagje vertelt over de lijdensweg die ze samen met haar man bewandelt. Een aangrijpend verhaal. Dan wordt het 5 maart 2023, een zondag. Die dag viert de familie Kruithof alvast de verjaardag van Aagje, die een dag later 58 jaar zal worden. Alle kinderen, familie en vrienden zijn erbij om de geboortedag van Aagje te vieren. ’s Avonds als de visite naar huis is, blijft het gezin Kruithof nog even bij elkaar. Alco schenkt nog eenmaal thee in en voor wie dat wil is er nog gebak. Daarna verlaat Alco het huis. Even later stapt hij uit het leven. Al snel dringt het door dat wat onvermijdelijk is ook werkelijkheid wordt, als oudste dochter Janieke de afscheidsbrief van haar vader vindt.
‘Waskkoer fol mei kaarten’
Nu negen maanden later vertelt Aagje het verhaal van haar Alco, die ze in liefde los moest laten. “Hij hat de rêst fûn dy’t hij socht, it wie in ferlossing foar Alco. Elk en ien giet op syn eigen wize mei sa’n dramatise gebeurtenis om. Ik ha fuortdaliks hiel iepen west, bin de minsken net út’e wei gien, eins it tsjinoerstelde. Ik ha it ferhaal fan Alco dield, syn striid en fertriet. Dan komme der gesprekken dy’t der ta dogge. Omdat ik iepen bin, krije je dat fan’e minsken werom. Dêrom ek dit ynterview.”
“Ik ha in waskkoer fol mei kaarten mei deryn moaie anekdoates oer Alco. Sa wie der ek ientsje bij dy’t in fers stjoerde, mei de rigels: ‘Renners sterven niet//Ze verdwijnen alleen maar uit het zicht//Ook al vallen hart en wielen stil//Hun zweet zal altijd blijvend glans geven aan het asfalt//Weet dat hun naam voor altijd//Als een echo tussen bergen zal weerklinken…’
“Sa treast- en weardefol. Alco koe de bergen ek net mear beklimme. Hij dy’t mij oait as ‘huis-tuin-keukenfietser’ learde om yn Frankryk bergen te beklimmen. En myn takomst? It giet stap foar stap mar ik bin fan plan om der yn elts gefal noch tweintich hiele moaie jierren fan te meitsjen. Myn bern binne no it allerbelangrykst. Alle trije binne ûndernimmers en wolle graach helpe om it libben wer op’e rit te krijen. Ik wurkje no wer twa dagen yn’e praktyk. Ik doch der ta en dat jout in goed gefoel. Fierder kuier ik in soan mei hûn Abe en soargje sport eek foar ôflieding. At we in jier fierder binne stean ik foar alles iepen. Ik ha noch in hiel soad levenslust!
Heb jij zelf hulp nodig? Dan kun je contact opnemen met Stichting 113 Zelfmoordpreventie via 0900 0113 (24/7 bereikbaar) en 113.nl
Tekst: Henk van der Veer
Foto’s: Johan Brouwer
