Jouster Jan Oord: “Ik bin hiel nostalgys…”
“Want sa bin ik net!” Dat ‘doch mar gewoan’ is misschien wel een karaktertrek die voor meer Jousters geldt, relativeren is hem niet vreemd. Over de Jouster Merke bijvoorbeeld: “Moat ik oare jier wer frij nimme foar de Jouster Merke? At it dan safier is dan nim ik ‘wer frij’! Jan Oord, een man met een groot historisch besef, die samen met Piet Postma het boek ‘Fragmenten uit de geschiedenis van Joure’ publiceerde. Ook raakte Oord, die werkzaam is bij een groothandel in bouwmaterialen, afgelopen zomer betrokken bij totstandkoming van een bijzondere app over Joure.
Maar eerst maar eens even over de Jouster Merke, zoals de traditie het wil op de vierde donderdag in september, dit jaar op 27 september. Wat betekent de Jouster Merke voor Jan Oord?
Jouster Merke
“It is yts wat je fan bern ôf oan al moai fûn ha. Je moatte der altyd bij wêze, wij wennen yn de Hobbe van Baerdtstrjitte, flakbij de Midstrjitte en de Toerstege dêr’t de Joustermerke hâlden wurde. Wêr’t ik ek wurke ha, ek doe’t ik yn tsjinst siet, ik naam de tongersdei fan de Joustermerke altyd frij. Altyd. Nochris: der bij wêze wolle! It is elk jier itselde en ik tink ek wolris ‘moat ik oare jier wol wer frije nimme?’ Dan is it folgjend jier en ik nim wer frij. ‘t Is foar mij in family-gebeuren, de Jouster Merke is ien grutte reuny. Je komme om de tsien meter wol in bekende tsjin. Doe’t ik bern wie, kamen de omkes en tantes fan de Lemmer en út Drachten wei bij ús thús. Mem hie snert en broadsjes klear en dêrnei gong elk de merke wer op. Dy tradisy hawwe wij no sa’n bytsje oernommen, want myn broers en susters komme bij ús. Myn Jacoline hat de broadsjes en snert of kipesop klear. Slokje derbij, it is gewoan gesellich!”
Maar liefst 3500 kaarten gedigitaliseerd
Jan Oord komt op 27 maart 1957 in de Stationsstraat ter wereld, op zijn tweede jaar al verhuist Jan naar de Hobbe van Baerdtstraat, waar zijn vader een huis kon kopen met steun van een fonds van zijn werkgever Douwe Egberts. Het historisch besef van Jan voor zijn geboorteplaats is groot. De Jouster heeft een hele verzameling die historisch gelinkt is aan Joure. Het begon met het verzamelen van boeken en (foto-)boekjes over de tegenwoordige hoofdplaats van de Fryske Marren. De verzamelaar heeft maar liefst 3500 foto’s van Joure gedigitaliseerd, waaronder alle straten in chronologische volgorde met de jaartallen erbij.
“Ik wol graach de histoary witte fan elke Jouster strjitte. Ik ha ek in oantal âlde ansichtkaarten út de fersameling fan ús heit, mar om no fyftich euro foar in kaart del te lizzen, dat doch ik dan wer net. Dan scan ik se folle leaver yn, dat doch ik ek wol mei nijsgjirrige kaarten dy’t ik op internet fyn. Ik ha fan jongs ôf oan al belangstelling hân foar skiednis, as bern siet ik al yn de grûn te graven nei potskerven.”
Groene boek
Jan Oord deelt de liefde voor Joure graag met anderen en dat was ook de reden om nu al weer vijf jaar geleden een ‘chronologisch verhaal van vroeger tot nu’ in boekvorm uit te brengen met als titel ‘Fragmenten uit de geschiedenis van Joure’. Hij deed dat samen met Piet Postma, ook een echte Jouster. Hoe kwam dat ‘groene boek’, dat zijn naam te danken heeft aan de kleur van het omslag, tot stand?
“Ik hie al in grut oantal foto’s fan Joure en Jouster strjitten. Ik ha de datums bij de betreffende foto’s yn in Excel-bestân opslein, sadat it in hiel digitaal boekwurk wurde. Op in gegeven stuit kaam ik fia de website ‘Ik bin in Jouster’ Piet Postma tsjin en dy fertele dat hij eins mei itselde as ik dwaande wie. Doe hawwe we ús gegevens bij elkoar dien en oanfuld en doe wie de stap om der in boek fan te meitsjen net mear sa grut. Fia de site ‘Ik bin in Jouster’ koene de minsken har ynskriuwe foar it boek. Tidens it reünykonsert fan de Jouster bands is der in dvd makke fan dy optredens en doe’t de dvd presintearre is koene wij ús boek ek oanbiede. Dêr wie Mary Looman doe waarnimmend boargemaster fan Skasterlân ek noch bij, sadat it ek noch in offisieel tintsje krige. Mei elkoar binne der 500 boeken fan ferkocht.”
Fokke Terpstra, een Jouster die in Den Helder woont, is de oprichter van de Facebooksite ‘Ik bin in Jouster’, die door een groot aantal mensen gedragen wordt. Jan Oord is ook een van hen, die regelmatig info op de site posten. “Asto sjochst yn watfoar behoefte dy site foldocht! It is enoarm, net allinne minsken dy’t yn Joure wenje mar krekt ek in soad Jousters om útens, yn Kanada en Amearika, besykje de site. Prachtich!”
Jan Oord raakt niet uitgepraat als het over de geschiedenis van zijn geliefde Joure gaat en hij vertelt dat er op dit moment ook weer een groepje mensen bezig is om een nog groter fotoboek samen te stellen dan het ‘groene boek’ van hem en Piet Postma. Uiteraard hoort Jan ook bij die groep. Of dit nieuwe project ook daadwerkelijk het levenslicht zal zien, weet Jan nu nog niet. Afgelopen zomer kwam er wel een bijzondere app over Joure op de markt.
“Dat is de MeAR app Fryslân. Yn dizze app is ek in kuiertocht troch Joure tafoegd. Troch dyn telefoan ergens op te rjochtsjen sil der hjir en dêr in fisueel byld op dyn mobyltsje ferskine. Meielkoar is de rûte troch Joure sa’n fiif kilometer. De tocht begjint bij de VVV en duorret sa’n oere. De app is gratis te downloaden”, aldus Jan Oord.
Winkels yn stân hâlde
Zijn liefde voor Joure gaat overigens verder als alleen maar het verleden. Jan Oord is een warm pleitbezorger voor de plaatselijke middenstand. “At ik yn in oar plak bin en ik sjoch dêr wat lizzen dat ik brûke kin, dan keapje ik it dochs op ’e Joure om de winkels hjir yn stân te hâlden!”
Op de vraag of Jan ook nostalgisch is, geeft de Jouster een bevestigend antwoord en vult hij aan: “Dat sjochst hjir yn’e hús ek wol, it is hjir ien grut museum. Dat it boerd fan Douwe Egberts oan’e wand hinget hat alles te meitsjen mei myn fersamelwoede. It binne oars wol frij beperkte fersamelingen, wêr’t Douwe Egberts der ien fan is. Ik ha ek noch in fersameling âlde dakpannen. It binne dakpannen fan alle modellen dy’t froeger yn Nederlân makke binne en mei namme de bisûndere modellen fan de Fryske dakpannefabriken. Ik haw der ek noch in boekje oer skreaun: ’50 Panbakkerijen in Friesland’.
Jouster Merke: Langst lopende jaarmarkt ter wereld!
De Jouster Merke is een jaarmarkt die sinds 1482 op de vierde donderdag in september gehouden wordt in de Friese plaats Joure. Het recht op een jaarmarkt verkreeg Joure in 1482, als aanvulling op het al in 1466 verworven weekmarktsrecht. Deze jaarmarkt wordt sinds 1482 onafgebroken gevierd en is daarmee de oudste onafgebroken veemarkt en in het bijzonder paardenmarkt van Europa en mogelijk van de wereld.
De Midstraat, de winkelstraat van Joure, en omliggende straten staan op Jouster Merke vol met allerlei kramen. Centraal stond in vroeger tijden een veemarkt. Vandaag de dag is hier nog slechts een klein deel van over. Wel vindt een jaarlijkse paardenveiling plaats in een manege aan de rand van Joure. Ook vindt er al meer dan 50 jaar een landbouwtentoonstelling plaats, genaamd de Agrarische Schouw. Tevens is de jaarlijkse kermis in Joure aan Jouster Merke verbonden. De attracties worden geplaatst op de parkeerplaats aan de Sinnebuorren, dat achter de Midstraat gelegen is.
Het is -voor zover bekend- de langst lopende jaarmarkt ter wereld.
Lees ook
