De kerstvrouwen van Balk en omstreken brengen een lichtje in deze donkere dagen
De gezelligheid van de kerstversieringen, de lichtjes in de kerstboom, kaarsen en een knapperend haardvuur, het samenzijn tijdens het kerstdiner in familiekring. In religieus opzicht is het een tijd van bezinning tijdens de Advent, gevolgd door Eerste en Tweede Kerstdag, een tijd van vreugde en hoop vanwege de geboorte van Jezus Christus. Maar lijnrecht tegenover die saamhorigheid en overvloed staat voor velen een verdrietige periode waarin het verlies van een geliefde, een vader, moeder, kind of goede vriend, extra hard ‘binnenkomt’. Ook voor de mensen die het, om wat voor redenen dan ook, financieel wat minder hebben en mensen die, hetzij psychisch, hetzij fysiek, in een diep dal zitten, is het woord ‘feest’ allesbehalve van toepassing.
Dit ‘triggerde’ Miranda Ras uit Balk. Ze bedacht in 2014 een actie voor mensen die het wat minder hadden. Zegeltjes sparen voor een gourmet schotel, een actie van de toenmalige C1000. “Die zegels werden door veel mensen gewoon weggegooid en dat vond ik zonde”, legt ze uit, “Vooral omdat ik me realiseerde dat er ook veel mensen waren die geen kerst vierden. Omdat ze het geld gewoon niet hadden en niet voor de voedselbank in aanmerking kwamen.”
De kerstvrouwen van Balk e.o.
Zwaan Betsema werd haar rechterhand. “We hoopten op twintig pakketten,” vertelt deze, “compleet met aankleding, zoals brood, salade enzovoorts.” De adressen kregen ze via scholen, kerkgenootschappen en de kledingbank, waar ze beiden bij betrokken zijn. Op kerstavond werd een aantal gezinnen verblijd met een gourmet pakket en de reacties waren dermate positief, dat er op dat moment al werd besloten dat dit gebaar een vervolg moest krijgen. Dus werd de actie in het jaar daarop herhaald in ‘XL-vorm’.
In 2016 besloten ‘de kerstvrouwen van Balk’ hun doelgroep uit te breiden met ‘gezinnen in nood’. Mensen die na een zwaar jaar van ziekte, scheiding, of overlijden, wel een opsteker konden gebruiken in de vorm van een lichtje; ze een hart onder de riem steken in de vorm van een gebaar dat er aan hen werd gedacht en er met ze werd meegeleefd. De cadeaus en pakketten werden samengesteld uit donaties van bedrijven, winkeliers en particulieren, die bijvoorbeeld een deel van hun eigen kerstpakket doneerden. Sippie Mous, Catharina Schilstra, Wietske Dijkstra, Carolien Pot en Anneke Oenema werden ook gepromoveerd tot ‘kerstvrouw’. Daarnaast kregen ze van alle kanten hulp van ‘kerstengelen’, die hen hielpen om de pakketten en de kerststukken te maken. Dat jaar werden er 55 pakketten bezorgd bij mensen die om uiteenlopende redenen wel wat ondersteuning verdienden. Deze mensen waren genomineerd door buren, kennissen, vrienden, die van mening waren dat een persoon in aanmerking kwam voor een steuntje in de rug. In 2019 is het team versterkt met vijf kersverse Kerstvrouwen!
Verhalen en emoties
Kerstvrouw Miranda Ras: “De reacties waren hartverwarmend. De keuze voor mensen die emotioneel ‘in zwaar weer’ zaten was een schot in de roos. Velen reageerden dat we het pakket beter aan iemand konden geven die het financieel niet zo breed had. Maar alle rijkdom van de wereld kan nooit het verlies van een dierbare compenseren, of een ernstige ziekte. Het langsbrengen van die pakketten was een emotionele ervaring, maar ook een die je verrijkt. Wanneer we onverwacht voor de deur stonden, kwamen de verhalen en ook vaak de tranen. We brachten die pakketten dan ook met twee of drie kerstvrouwen bij een adres, zodat we dat naderhand met elkaar konden delen.”
De weg naar Stichting Kerstvrouwen
De kerstvrouwen van Balk kregen het elk jaar drukker. De actie breidde zich uit over de gemeente De Fryske Marren als een olievlek en in toenemende mate kregen ze de vraag van sponsoren of ze ook een financiële donatie konden doen.
Sippie Mous: “Aan de ene kant prachtig natuurlijk, maar aan de andere kant best wel een beetje ‘tricky’, want we waren eigenlijk niks. Ja, een stel vrijwilligers, maar geen rechtspersoon. Een paar jongens, Robin Popma en Christiaan de Jong, wilden de opbrengst van hun initiatief om deel te nemen aan een bijzondere rally doneren aan de kerstvrouwen, dus was het zaak om snel actie te ondernemen.”
“In oktober 2018 was de Stichting Kerstvrouwen, dankzij de geweldige medewerking van notaris Nicolai, een feit,” legt Miranda Ras uit, “met als bijkomend voordeel dat we in 2020 proberen een ANBI-status te krijgen, waardoor financiële bijdragen voor bedrijven fiscaal aftrekbaar zijn.” “En dat maakt de fondsenwerving op zijn beurt weer gemakkelijker”, vult Sippie haar aan. Miranda Ras, het was tenslotte ‘haar kindje’, werd voorzitter en verantwoordelijk voor de public relations; Wietske Boukes secretaris en Sippie Mous werd penningmeester en nam de sponsoring en fondsenwerving voor haar rekening. Bovendien werd een uitnodigende en transparante website ‘opgetuigd’: www.kerst-vrouwen.nl en werden de taken duidelijker verdeeld, waarbij iedere kerstvrouw verantwoordelijk werd voor een deel van de uitgebreide gemeente De Fryske Marren. Dat jaar werden er 165 adressen bezocht.
Wie wel en wie niet?
Miranda Ras: “Omdat we, naarmate de naamsbekendheid toeneemt, uit de meest uiteenlopende hoeken aanmeldingen krijgen en wij vinden dat het niet aan de kerstvrouwen is om te bepalen wat verdriet is, of hoe groot het is, hebben we aanmeldcriteria opgesteld. Deze staan vermeld op de website. Op die manier geven we maximale transparantie. We streven ernaar om alle aanmeldingen te honoreren met een ‘lichtje’. Ook het aanmeldformulier staat op de site. De verwachting is voor 2019 zeker rond de 160 aanmeldingen. Natuurlijk hoop je elk jaar dat het er minder zijn, want dat zou betekenen dat de ellende kleiner wordt, maar de werkelijkheid logenstraft die hoop elk jaar weer.”
Dus ‘werk aan de winkel’ voor de kerstvrouwen en dat betekent dat ze ook in 2019 weer langskomen bij mensen met groot verdriet ten gevolge van bijvoorbeeld een ernstige ziekte, overlijden, echtscheiding, armoede of ander, hierboven niet genoemd, verborgen leed.
“Maar ook mensen die eenzaam zijn, want die groep wordt in de individualistischer wordende wereld onder zowel ouderen als jongeren steeds groter”, zegt Miranda. “En we vinden dat mantelzorgers, die vaak ten koste van hun eigen privésituatie klaarstaan voor anderen, ook een steuntje in de rug verdienen.”
Lichtend voorbeeld
“Wij gaan de komende jaren met onverminderde inzet door met activiteiten om sponsorgelden binnen te halen om de mensen die dat verdienen een beetje vreugde te brengen. Denk dan aan bijvoorbeeld een collecte, een marktkraam tijdens evenementen, deur aan deur verkoop, of het organiseren van een evenement. Door bovendien meer samen te gaan werken met andere partijen die actief zijn op sociaal en maatschappelijk vlak, zouden wij onze activiteiten breder kunnen trekken en de organisatie steeds fijnmaziger kunnen maken.
Tot slot hopen we in de ‘donkere dagen’ rond Kerst een ‘lichtend voorbeeld’ te zijn voor andere gemeentes. Wat zou het mooi zijn als dit initiatief zich als een olievlek uit zou breiden over heel Friesland en zelfs daarbuiten. Toegegeven, je moet in de eindejaarsperiode best flink aan de bak, maar de vreugde die je brengt en de verrijking van je eigen leven compenseren dat ruimschoots.”
Kerstvrouwen per gebied
• Voor de omgeving Balk, Ruigahuizen, Woudsend en Indijk: Miranda Ras, Zwaan Betsema en Sippie Mous. • Voor de omgeving Nijemirdum, Oudemirdum, Sondel en Wijckel: Catharina Schilstra en Wietske Boukes. • Voor de omgeving Bakhuizen, Hemelum, Mirns en Rijs: Anneke Oenema en Carolien Pot. • Voor de omgeving Sloten, Tjerkgaast en Spannenburg: Dirkje Mous, Hinderike Oenema en Sjoukje Oenema. • Voor de omgeving Harich, Elahuizen, Kolderwolde, Oudega en Ypecolsga: Carolien Zeldenrust en Aukje Smit.
Aanmelden en doneren
Aanmeldingen voor een lichtje: www.kerst-vrouwen.nl. Donatie & Sponsoring: info@kerst-vrouwen.nl. Via de homepage van de website is het mogelijk om iemand digitaal aan te melden voor een ‘kerstlichtje’ en kan via de knop ‘doneren’ een donatie worden gedaan.
Doneren kan ook via bankrekeningnummer: NL 18 RABO 0334 7483 80. T.n.v. Stichting Kerstvrouwen Balk e.o. Door Wim Walda Foto’s: Johan Brouwer
