Keramiekdocent Rosa Pennings: “Iedereen kan iets moois maken”
Rosa laat de diversiteit van de creaties zien en zegt: “Er is zoveel te vertellen over keramiek. Het is een ambacht met ongekend veel mogelijkheden. Ik nodig mensen dan ook graag uit. Ervaar en voel. Iedereen kan het.”
In 1999 verhuisde Rosa Pennings met haar man en twee jonge kinderen van Noord-Brabant naar het Friese Terherne. “We kwamen hier al veel omdat we graag zeilen. Toen onze kinderen nog heel jong waren, hebben we de knoop doorgehakt, allebei onze baan in de psychiatrie opgezegd en zijn we hier komen wonen.”
It Toanhûs
Terwijl Rosa vertelt, laat ze nog meer kunstwerken zien. Deze zijn gekleurd of juist niet. Sommige zijn voorzien van glazuur, andere gedeeltelijk, weer andere (nog) niet. “Vanaf mijn 25e ben ik met klei bezig geweest. Ik volgde workshops en deed cursussen. Daar ben ik na onze verhuizing mee doorgegaan. In 2013 heb ik de ambachtelijke keramische opleiding aan het SBB succesvol afgerond en ik heb nu mijn eigen atelier in Terherne, aan de Buorren 102. Bovendien ben ik werkzaam bij It Toanhûs als keramiekdocent en geef ik lessen op basisscholen. Het valt mij op dat mensen geen idee hebben van de mogelijkheden van klei.”
Raku en naked raku
Er zijn veel technieken om met klei te werken. Japanse stooktechnieken waar Rosa graag mee werkt zijn ‘raku’ en ‘naked raku’. “Het is prachtig om te zien wat vuur, gecombineerd met de andere elementen lucht en water, met de klei – is aarde, het vierde element - teweeg kan brengen.”
Rosa Pennings legt uit: “Bij raku worden de voltooide kleiwerkstukken gedroogd en eerst gebakken in een elektrische oven. Na drie werken volgt de stookdag. Nadat ze zijn voorzien van speciale raku-glazuren, gaan de werkstukken buiten in een gasgestookte oven/ton. De temperatuur loopt op tot 1000 graden. Rakuklei bevat zilverzand, of grove chamotte, waardoor het grote temperatuurverschillen kan verdragen. Met een tang worden de creaties hier weer uitgehaald. Daarna komen ze in een ton met zaagsel, dat gaat branden door de hitte. En daar gaat weer een ton overheen. Waar geen glazuur zit, wordt het zwart en het glazuur zelf craqueleert. Het resultaat is altijd anders.
Bij de techniek ‘naked raku’ wordt een sliblaag aangebracht tussen het glazuur en de klei. Nadat het kunstwerk in de oven van 1000 graden is geweest, gaat ook dit in de zaagselton. Bij deze techniek wordt er daarna water overheen gegoten dat het glazuur en het slib wegspoelt. Wat overblijft is je ‘naakte’ werkstuk, opnieuw verrassend uniek. Prachtig om te maken en te ervaren.”
Kinderen
“Kinderen met klei laten werken is een feest. Ik ben werkzaam geweest in de kinder- en jeugdpsychiatrie en vind het geweldig om creatief met hen bezig te zijn. Als ik tijdens mijn les op een basisschool vraag wat er in een huis van klei is, komt na lang denken vaak het antwoord: ‘Een beeldje in de kast’. Als ik de kinderen vervolgens wijs op de stenen van hun huis, de dakpannen, de tegels in de badkamer, de wc en de wastafel, zijn ze helemaal verbaasd. Bij de lessen voor kinderen werk ik met een thema. Kortgeleden hebben ze Afrikaanse maskers gemaakt. Kinderen zijn zo puur. ’Is dit uw werk?’ vroeg een van hen laatst aan mij. Toen ik de vraag bevestigend beantwoordde was de reactie meteen: ‘Dat wil ik ook!’ Ontzettend leuk om te horen natuurlijk. De werkstukken van de kinderen doe ik op het schoolplein in de oven/ton op een gasbrander. Dat is iedere keer opnieuw een feestelijk gebeuren, een hele belevenis.”
Kunst vanuit het hart
“Werk vanuit je hart, zeg ik altijd. Het is een ambacht met ongekend veel technieken en mogelijkheden. Ik adviseer en geef les, maar ik laat de cursisten zelf meedenken. Welke klei? Welke techniek? Wel of geen glazuur? Wat doen we met de kleur? Hoe gaan we het in de oven zetten? Op een triangel, zodat het ook van onder warm wordt en niet vastkleeft? De mensen maken wat ze zelf willen en ik help ze op weg en leg uit. Soms wordt hun een spiegel voorgehouden. Mensen die heel perfectionistisch zijn bijvoorbeeld, zullen eraan moeten wennen dat klei onvoorspelbaar is. Het plan dat ze in hun hoofd hebben, kunnen ze beter loslaten, want zo wordt het vast niet. Dat idee loslaten kan een gevecht zijn. Maar echt iedereen kan iets moois maken. Beginners en mensen die al lang met klei werken kunnen prima samen in een groep.”
Sociale aspect
“Bij It Toanhûs geef ik les op maandag- en donderdagavond en dinsdag- en woensdagochtend. Er komt heel wat los wanneer cursisten samen bezig zijn. Mensen vertellen hun verhalen. Die kunnen prachtig en inspirerend zijn, maar er is ook ruimte voor verwerking van verdrietige gebeurtenissen. Iemand maakte een urn voor de as van een overledene. De leeftijden van de cursisten variëren enorm. De oudste is 83 jaar. Het sociale aspect binnen een groep is groot. Hele groepen geven zich samen weer op voor nieuwe lessen. Samen de technieken van klei leren en daarmee aan de slag gaan, werkt bijzonder verbindend.”
Door Gea de Jong-Oud Foto’s: Orange Pictures
