Welmoed en Jouri zijn weer ‘thús’ uit Nieuw-Zeeland: “Dat ûnfoarwaardelike, minsken dy’t je troch dik en tin kenne, dat miste ik”

Aan tafel praat Welmoed open over emigreren en terugkomen, heimwee, verlies en familie. Joeri is tijdens het interview aan het werk in Lemmer, als ZZP’er. Maar steeds komt het gesprek terug bij hetzelfde: boeren. “Ik bin boeredochter”, zegt ze. Welmoed groeide op, op het biologisch-dynamische melkveebedrijf (‘Graasboerderij’) van haar ouders Sierd en Joke in Sondel. Ze werkte er jaren met haar ouders. “Ik hie it dêr hartstikke goed. Wy koene hiel goed gearwurkje. Foar my wie fuortgean net omdat ik dêr ûngelokkich wie.”

Voor Joeri speelde vooral het verlangen om zelf te ondernemen. “Hy woe sels wat dwaan, sels besluten nimme. En yn Nederlân is it foar jonge boeren hiel dreech om in eigen pleats te finen.” Een reis naar Nieuw-Zeeland maakte van dat verlangen een concreet plan. Familie van Joeri woonde er en tijdens een bezoek ontstond een klik met een boerengezin. Terug in Fryslân bleef het idee hangen. “Dan tink je: dit is in kâns. Wy binne jong, wêrom soene wy it net dwaan? It wie in aventoer, hiel spannend. Mar wy giene wol mei it idee dat wy net weromkomme soene.”

Ruimte en vrijheid

Door de visumregels konden ze niet direct beginnen op het bedrijf waarvoor ze naar Nieuw-Zeeland waren gekomen. Eerst gingen ze aan het werk op een melkveebedrijf met ongeveer 550 koeien en een grote draaimelkstal. Vrijwel meteen begon het afkalfseizoen. “Dat wie wol in fjoerdoop”, zegt ze. De schaal, het tempo en de manier van werken waren anders. Bovendien waren zij ineens werknemers, terwijl ze juist droomden van zelfstandig boeren. Toch genoot ze van het land. “Dy rêst en dy romte… Dat wie echt prachtich. Je kinne dêr op trijehûndert hektare stean en hielendal nimmen sjen. Allinne dat gloaiende lânskip.” Maar de stilte die eerst vrijheid betekende, ging anders voelen. Welmoed miste het spontane van thuis. Even op de fiets stappen. Bekende mensen tegenkomen. Familie om de hoek. “Ik tocht hieltyd: miskien moat ik gewoan noch efkes wenne. Miskien wurdt it better. Want je witte ek net wat normaal is as je krekt yn in oar lân binne.”

Jouri had dat gevoel minder sterk. Voor hem bleef de mogelijkheid om in Nieuw-Zeeland iets zelfstandigs op te bouwen zwaar wegen. Voor Welmoed werd het gemis van Fryslân steeds tastbaarder. Toen kwam eindelijk het bericht waarop ze hadden gewacht: ze mochten verhuizen naar de boerderij waarvoor ze eigenlijk waren gekomen. “Wy wiene sa bliid. Echt dat gefoel fan: no giet it oars. Dit wie wêr’t wy it foar dien hiene.” Een paar weken later veranderde hun leven.

‘Emoasjes diele koe ik net yn in oare taal’

Welmoed was 21 weken zwanger toen ze hun dochter verloren. Welmoed werd op 22 februari 2026 met spoed opgenomen in een ziekenhuis in Hamilton en moest worden geopereerd. Haar toestand was ernstig. “Dat wie in nachtmerje. En foar Jouri ek. Hy seach syn frou op it rântsje fan it libben en tagelyk ferlearen wy ús dochter.” Jouri’s ouders kwamen naar Nieuw-Zeeland en konden hun kleindochter Wieteke (1,5 jaar) opvangen. Daarna kwam Welmoeds mem Joke. Dat bezoek staat haar nog scherp bij.

“Doe’t mem kaam, koe ik prate, prate, prate. Dat hie ik sa nedich.” Juist toen begreep ze hoeveel haar moedertaal betekende. Verdriet delen in het Engels lukte technisch misschien wel, maar emotioneel niet. “Ik tink yn it Frysk. As je earst betinke moatte hoe’t je wat sizze en it dan noch oersette moatte, dan misse je de kearn al. Yn it Frysk rôlet it gewoan. Ik hie hiel sterk it gefoel: ik kin dit net yn in oare taal ferwurkje.” Ook familie op een beeldscherm bleek iets anders dan iemand naast je. “Je witte dat se der foar je binne, mar fia in skermke is it oars. Soms hawwe je gewoan in hân om je hinne nedich. Dat ûnfoarwaardelike, minsken dy’t je troch dik en tin kenne, dat miste ik.” Voor Welmoed werd één gedachte steeds duidelijker. “Ik woe nei hûs.”

Voor Jouri was teruggaan moeilijker

Dat betekende niet dat Jouri onmiddellijk hetzelfde voelde. Voor hem voelde terugkeren ook als het afbreken van een droom voordat ze die echt hadden kunnen proberen. “Foar Jouri wie it hiel sterk: wy hawwe it net echt besocht. Wy hiene acht moanne op dy earste pleats sitten. Op dy twadde pleats, dêr’t wy eins foar nei Nij-Seelân kamen, wiene wy noch mar hiel koart. Doe barde dit.”

Voelde het emigratie avontuur als mislukt?

“Foar Jouri hat it mear field as mislearjen. Ik wie dejinge mei de heimwee, dejinge dy’t nei hûs woe. Dat fûn ik ek dreech. Want ik woe net dat hy letter tocht: troch dy binne wy weromgien.” Tegelijkertijd zag Joeri wat familie met Welmoed deed. Hij had haar tijdens de ziekenhuisperiode onvoorwaardelijk gesteund. Uiteindelijk besloten ze samen terug te gaan. Welmoed wil Nieuw-Zeeland nergens de schuld van geven. “It is in fantastysk lân. Echt. Mar ik ha dêr wol leard dat in prachtich lânskip, romte en minder regels relatyf wurde as je de minsken en it fertroude gefoel misse.” Dat gevoel was er direct toen ze in mei dit jaar weer Fryslân binnenreden. “Sadree’t je oer de brêge by Lemmer ride, tink je: hé, ik bin wer thús. De taal, it lânskip, de famylje, de mentaliteit. It is alles byinoar.” Terugkomen betekende alleen niet terugkeren naar hun oude leven.

Geen eigen erf meer

Voor hun vertrek hadden Welmoed en Jouri bewust een definitieve keuze gemaakt. De boerderij in Sondel kon niet op hen blijven wachten. Welmoeds zus Regina en zwager Johan gingen er verder. “Dat wisten wy fan tefoaren. En ik bin der echt bliid mei dat it mei Regina en Johan sa goed giet.” Welmoed werkt inmiddels weer op het bedrijf. Met plezier, maar nu als werknemer. “En dan merk ik hiel goed: ik bin gewoan in koweboer. Ik moat by de kij wêze, ik moat yn it lân wêze. Dêr libje ik foar.” Jouri werkt onder meer in loonwerk en technisch werk. Samen hebben ze een VOF. Het ondernemerschap is niet verdwenen. Alleen ontbreekt de plek waar alles bij elkaar kan komen. “Wy hawwe it hjir echt geweldich en foar Wieteke is it prachtich. Mar wy hoopje hjir fansels net jierren te sitten. Wy binne beide ûndernimmers. Wy wolle wer in eigen plak.”

Een oproep aan boeren

Daarom is dit interview voor Welmoed en Jouri meer dan terugkijken. Ze willen vooruit en hopen dat hun verhaal terechtkomt bij boeren die nadenken over de toekomst van hun bedrijf. Hun ideaal? Een melkveehouderij in De Fryske Marren, liefst met een goede huiskavel en land rond de boerderij. Welmoed noemt als richting vijftig tot zeventig hectare en ongeveer tachtig koeien, maar benadrukt dat een bedrijf niet kant-en-klaar hoeft te zijn. “It hoecht echt net perfekt. Wy kinne sels in hiel soad dwaan en wy wolle ek graach wat opbouwe.”

Vooral een bedrijfsovername waarbij beide partijen elkaar vinden, spreekt hen aan. Bijvoorbeeld een boer die geen opvolger heeft, wil stoppen of rustig wil afbouwen en graag ziet dat zijn levenswerk wordt voortgezet. “Wy moatte inoar gewoan efkes fine. Ik leau echt dat der in boer is dy’t dy stap meitsje wol en dy’t ús dêr hiel bot mei helpe kin. En wy kinne miskien ek wat foar sa’n boer betsjutte. Wy hawwe jonge, frisse, ûndernimmende enerzjy.”

Ze weten dat grondprijzen, financiering en beschikbaarheid het niet eenvoudig maken. Toch noemt Welmoed hun droom realistisch. Ze laten zich financieel adviseren en willen een eventuele overname zorgvuldig opbouwen. “Wy kinne it en wy wolle it. Ik tink dat it dêr begjint. Fansels komme der hobbels, mar as je dy stip op ’e horizon hawwe, dan moatte je derfoar gean.”

Nieuw-Zeeland heeft die stip niet laten verdwijnen. Misschien is hij juist scherper geworden. “Wy binne in ûnderfining riker. Wy witte no better wat wichtich is. En wy binne as stel ek tichter byinoar kommen.”

Dan volgt de laatste vraag. Stel dat we over vier jaar opnieuw bij elkaar aan tafel zitten. Waar zitten we dan? Welmoed glimlacht. “Dan hoopje ik dat wy oan ús eigen keukentafel sitte. Op ús eigen pleats. Dat wy dêr ús enerzjy en ús passy hielendal yn kwyt kinne.”