Henk Laros stopt als voorzitter ASD: “Je ziet dat jonge mensen tegenwoordig een heel andere kijk op leven en zorg hebben”

Henk Laros werd 72 jaar geleden geboren in Leiden, maar is nu een vast onderdeel van de mienskip in Sint Nyk. Als je acht jaar voorzitter van de jury van de merke-optocht bent geweest, dan ‘ben je er wel thuis.’

Tien jaar ASD: elkaar beter begrijpen

Laros knikt begrijpend als de interviewer vragend de wenkbrauwen optrekt als de woorden ‘Adviescommissie Sociaal Domein’ vallen. “Het is allemaal,” zegt hij, “nu eenmaal een droge materie.” Het is allemaal redelijk abstract. Daarom was een van de vele adviezen van de ASD dat er gestreefd diende te worden, ook in het opschrijven van het beleid, naar begrijpelijk en dus niet al te ambtelijk taalgebruik. De ASD is er immers voor de burgers, die afhankelijk zijn van dat beleid. Want juist daarvoor zijn er in elke gemeente Adviesraden Sociaal Domein ingesteld.

Dat is nog niet eens zo lang geleden. Dat gebeurde op 1 januari 2015. Toen werd de sociale zorg van de Rijksoverheid overgeheveld naar de gemeenten. Vooral omdat iedereen vond dat burgers in die gemeenten daar veel meer inbreng in zouden moeten hebben. Daarom werden tegelijk met dat nieuwe beleid overal van die adviesraden ingesteld, en daarin hebben burgers zitting.

Henk Laros - Dirk Careman

Elke gemeente een eigen adviesraad

Iedere gemeente heeft overigens weer op eigen wijze de adviesraden ingericht. Omdat het beleid overal verschillend is, bijvoorbeeld. Dorpen kunnen soms slechts een paar kilometers van elkaar verwijderd liggen en tóch tot verschillende gemeentes behoren, waardoor ze met die gemeente eigen beleid maken.

Laros durft te zeggen dat de gemeente De Fryske Marren, nota bene in een periode dat hier ook nog de gemeentelijke fusie tot stand kwam, er in geslaagd is om een goed werkende adviesraad te installeren. Laros, hij was directeur van de woonvoorziening Maeykehiem in Sint Nyk, kwam er na zijn pensioen in terecht; tien maanden na de oprichting. Een paar jaar later werd hij voorzitter. En dat werk heeft hij acht jaar gedaan. Zijn zittingstermijn zit er nu op, dus neemt hij afscheid van de ASD. 

Het werk van een adviesraad is, en dat is logisch, adviseren. Gevraagd en ongevraagd. Bij nieuw sociaal beleid van de gemeente geeft de ASD ook advies aan b en w. In de praktijk blijkt dat werkgroepen van de ASD ook al in een vroeg stadium met de ambtenaren en bestuurders kunnen en willen overleggen. Samenwerken is de grondslag van alles

Niet individueel

Laros zegt het heel fijntjes: “We hebben er altijd naar gestreefd een unaniem advies te geven, we kwamen altijd tot een gedragen advies. En dat is waardevol voor de gemeenteraad, die uiteindelijk moet beslissen, en zich mede laat leiden door de adviezen, aanvullingen en vernieuwingen vanuit de ASD. “

Eén keer in de maand komt de ASD bijeen en dan worden er knopen doorgehakt. De adviestermijn is zes weken. De ASD is daar in strikt. Laros: ”Als we afgesproken hadden een concept-advies te bespreken, dan moest het ook op tafel liggen”. Geen uitstel. In de loop der jaren ontstond daaruit een goede samenwerking tussen gemeente en ASD. Ze weten wat ze aan elkaar hebben en weten elkaar ook te vinden.

Laros: “Nu is het niet zo dat iemand die in de problemen zit deze voor kan leggen aan de ASD, en dat de ASD het oplost. Wel sturen we altijd een reactie met daarin een verwijzing waar de mensen terecht kunnen met hun vraag. De gemeente en ASD hebben het enkel over de grote lijn: het beleid. En tóch is het de bedoeling dat de burger, vooral de hulpzoekende burger, betrokken wordt in dat beleid.

Gelukkig hebben we een geweldige variatie aan leden. Alle leden zitten op verschillende plaatsen in werk en mienskip. Ze horen en weten van alles. En ik wist bijvoorbeeld vanuit mijn werk (Laros was altijd als leidinggevende werkzaam in de zorg, maar stond ook wel aan het bed – red.) heel veel van de problemen en oplossingen, zoals zorg inkopen. En we hebben ook wel eens van één individueel geval een heel nieuw stuk beleid voorgesteld. Dat kan ook omdat we ook ongevraagde adviezen kunnen geven.”

Henk Laros - Dirk Caremans

Gemêleerd gezelschap

Dat blijkt ook uit de samenstelling van de vijftien personen in de ASD. “We hebben een gemêleerd gezelschap van mensen die overal in de mienskip zitten. Geweldig”. De leden uit de raad vertegenwoordigen op persoonlijke titel de bewoners van de Fryske Marren. Zij komen uit alle geledingen van de maatschappij, van een kapster, ervaringsdeskundigen, gepensioneerden uit het sociaal domein tot zelfstandig ondernemers.” De samenstelling van de ASD is daarom heel divers: alle leeftijden, verspreid wonend, mannen én vrouwen. “Je ziet bijvoorbeeld dat jonge mensen tegenwoordig een heel andere kijk op leven en zorg hebben, dat verandert onze kijk ook”.

Een burger kan solliciteren naar een functie in de ASD, en er zijn regelmatig vacatures. (zie de website www.adviesraadsociaaldomein-defryskemarren.frl). Er is een sollicitatiecommissie die gesprekken voert. Laros: “Ze willen vertrouwen hebben in elkaar en dus in een nieuw lid.” De ASD is ook niet zomaar wat: de nieuwe leden worden door de wethouder beëdigd. Een bijeenkomst waar soms de familieleden van de betrokkenen bij zijn.

De ASD is serieus. Dat zie je aan de werkwijze. En dat er mensen in zitten die weten wat er leeft, en weten waarover ze het hebben. In de loop van hun aanwezigheid worden ze steeds geïnformeerd door allerlei deskundigen op de gebieden waarin de ASD werkzaam is, zoals jeugdzorg, participatie werk en inkomen. Laros: “En weet je, soms komen er mensen met vragen, ideeën en dan denk ik: ’Wat ruik ik? Dit is echt serieus’. En dan doen we daar wat aan. Of beter: dan proberen we er wat aan te doen.”

Henk Laros - Dirk Caremans

Hard gewerkt

De ASD in De Fryske Marren heeft de afgelopen tien jaar niet stilgezeten. In totaal zijn er 88 adviezen ingediend. Nog afgezien van de adviezen die mondeling werden gedaan tijdens de vooroverleggen. Daar waar vooral in het begin kritische vragen zijn gesteld en er naast adviezen eigenlijk ook eisen kwamen, is de toon in die tien jaar dat de ASD bestaat ietwat veranderd in meer de richting adviseren, informeren en uitnodigen. Al blijft de ASD kritisch op onduidelijk vaktaalgebruik en het (onterecht) uitsluiten van groepen burgers in een verordening. Ambtenaren en deskundigen is gevraagd de vaktaal te vermijden. Zij schrijven namelijk heel vaak vanuit hun eigen vakjargon, wat niet altijd aansluit bij de burgers.

Spreekbuis

Acht jaar was Henk Laros voorzitter van de Adviesraad Sociaal Domein in De Fryske Marren. Het betekende ook aandacht voor de leden van de raad. En zorg voor de samenhang. Hij was de spreekbuis; de communicatie liep veelal via hem. Henk Laros wordt opgevolgd door Cees Tollenaar uit Lemmer. Na zijn familiereis naar China neemt Laros zitting in de ledenraad van de omroepen KRO/NCRV.

Laros maakt nog mee dat tien jaar Adviesraad Sociaal Domein gevierd gaat worden op 23 september met een symposium in ‘t Haske in Joure. Daar komt dr. Jolanda Tuinstra, lector van hogeschool Stenden uit Leeuwarden spreken. Haar lezing zal gaan over de sociale kwaliteit van het bestaan. Iets waar de ASD van De Fryske Marren zich al tien jaar voor inzet. Mevrouw Tuinstra zal ook zeker stilstaan bij een nieuw landelijk wetsontwerp dat klaar ligt over het participatiebeleid. Met als grondslag dat de ‘verkneveling’ die er bestaat in dat domein moet verdwijnen en dat de gedachten niet al te rigide moeten worden opgevat.

Tekst Eelke Lok
Foto’s Johan Brouwer, Dirk Caremans