DE FRYSKE MARREN – De warmteprojecten in Balk, Terherne en Joure presenteerden zich eerder deze maand gezamenlijk aan de raadsfracties van de gemeente De Fryske Marren. Tijdens een informatiebijeenkomst gaven zij toelichting op hun plannen, de haalbaarheid ervan en de inzet die zij van de gemeente vragen om de projecten tot een succes te maken.
Aanleiding voor de gezamenlijke presentatie was het recente besluit van de gemeente Súdwest-Fryslân om te stoppen met Warm Heeg, een project dat volgens de gemeente gepaard ging met te grote financiële risico’s. Balk, Terherne en Joure benadrukten echter dat hun initiatieven in meerdere opzichten sterk afwijken van het project in Heeg.
Lagere kosten, meer draagvlak
De drie projecten onderscheiden zich met name op het gebied van lagere investeringskosten, praktische uitvoerbaarheid en een groter verwachte deelnamegraad. In Joure en Balk wordt gebruikgemaakt van restwarmte van respectievelijk Jacobs Douwe Egberts en AVK Plastics, waardoor het systeem efficiënter en goedkoper is aan te leggen. Dure technieken zoals een warmte-koude-opslag (WKO) zijn overbodig of worden op een andere manier gefinancierd.
Volgens Goffe Venema, projectleider van Eigen Warmte Balk, zijn ook de deelnamecijfers gunstiger dan in Heeg, waar slechts 44 procent van de huishoudens deelnam. “Bij ons verwachten we een hogere deelname, mede doordat er in onze gebieden minder recreatiewoningen zijn. Bovendien is het aandeel huurwoningen bij ons groter – rond de 50 procent in Balk en 33 procent in Joure – en de betrokken woningcorporaties werken actief mee aan de plannen.”
Betrokken gemeenteraad
De bijeenkomst werd goed bezocht door raadsleden, die kritische en betrokken vragen stelden. Er was onder meer aandacht voor de leveringszekerheid (“er is altijd een back-up”), de technische impact in de woning (“een afleverset vervangt de cv-ketel, extra isolatie is niet nodig”) en de rol van de gemeente. De dorpen spraken hun waardering uit voor het raadsbesluit uit november 2024, waarin De Fryske Marren aangaf een actieve, samenwerkende rol te willen spelen.
“Dat besluit deed ons goed,” aldus Venema. “Maar nu moeten we samen doorpakken. We moeten laten zien dat we deze projecten écht willen laten slagen – dat vraagt inzet, betrokkenheid en open samenwerking.”
Aanbod voor bewoners
Het succes van de projecten staat of valt met de bereidheid van inwoners om aan te sluiten. De warmtecoöperaties zetten daarom in op een aantrekkelijk aanbod. Het streven is een warmtetarief onder het maximumtarief van de ACM, dus lager dan de huidige aardgasprijzen. De aansluitkosten voor particuliere woningeigenaren worden gedekt via subsidies; voor huurwoningen nemen de woningcorporaties deze kosten voor hun rekening. De warmtebedrijven werken zonder winstoogmerk, en deelnemers krijgen inspraak binnen de organisatie.
Vooruitblik: vervolg in najaar
Op verzoek van de gemeenteraad wordt na de zomer een vervolgbijeenkomst georganiseerd, waarin de plannen verder worden toegelicht. De betrokken dorpen hopen dat de gemeenteraad zich dan opnieuw positief opstelt. “Het sociaal-economisch belang is groot,” benadrukt Venema. “Deze projecten kunnen echt het verschil maken voor onze dorpen – op het gebied van duurzaamheid én betaalbaarheid.”
Over de drie warmte-initiatieven:
Eigen Warmte Balk
Een samenwerking van Energie Coöperatie Gaasterland, gemeente De Fryske Marren, woningcorporatie Dynhus, AVK Plastics, Plaatselijk Belang Balk Vooruit en ondernemersvereniging Eigen Haard / De Stikke. Doel: in 2030 aardgasvrij wonen en werken in het dorpscentrum van Balk.
De Poask (Terherne)
De lokale energiecoöperatie van Terherne, opgericht in 2014. Werkt aan een warmtenet op basis van aquathermie in de oude dorpskern, met aanvullende individuele oplossingen buiten het centrum.
Warmteproject Joure
Een initiatief van onder meer Jacobs Douwe Egberts, woningcorporatie Accolade, het Fûns Skjinne Fryske Enerzjy (FSFE) en gemeente De Fryske Marren. Gebaseerd op restwarmte uit het koffieproces. Verdere projectleiding is nodig om het ontwerptraject te vervolgen.
Lees ook
