“Meester of clown? Die keuze was makkelijk”

Sander Balk uit Gorredijk is meer dan een circusdirecteur. Zijn hart klopt voor het circus. Die levenslange fascinatie voor het circus deelt hij sinds zes jaar met zijn vriendin Esther Metzlar. Sinds 2024 wonen Sander en Esther in Gorredijk. Samen staan ze aan het roer van Circus Salto.

Als Clown Sander, met zijn buikspreekpop Charlie, weet Sander Balk keer op keer het publiek te betoveren, harten te veroveren en zijn magie te verspreiden. Bij Circus Salto draait alles om de unieke band die Sander maakt met de mensen die zijn circus bezoeken. “En precies die verbinding maakt elke show bijzonder”, vertelt hij. Voor Sander en Esther is circus niet zomaar vermaak. Het is een magische manier om mensen samen te brengen.



De vroege liefde voor het circus

Toen Sander Balk op driejarige leeftijd voor het eerst de magische wereld achter het tentdoek ontdekte, was hij voorgoed betoverd. Sander groeide op in Sneek, waar hij van jongs af aan werd meegesleurd in de wereld van het circus. Het was zijn vader die hem meenam naar zijn eerste circusvoorstelling en voor de jonge Sander was dat een magische ervaring. “Ik kon helemaal niet stilzitten, maar toen wel”, vertelt Sander. “De tent die klappert, het orkest dat boven de artiesteningang speelt, het gebrekkige Engels en Nederlands om me heen, de geur van het gras, de dieren en het zaagsel. Ik kan die emotie nog zo terughalen.” En dus startte hij als tiener bij een klein Fries circus in Hallum, waar hij de kneepjes van het vak leerde. Nog steeds koestert hij warme herinneringen aan deze circusfamilie. Hij leerde jongleren en goochelen, en studeerde ondertussen ook af aan de pabo. Na een paar jaar waren beide activiteiten niet meer te combineren en hakte hij de knoop door. “Meester of clown, die keus was voor mij makkelijk.”

Maar na een aantal jaar volle focus op het circusleven sloeg het noodlot toe. Door een heftig auto-ongeluk kon en had hij niks meer. Zijn droom spatte uit elkaar en na een lang herstel stond Sander uiteindelijk gewoon weer voor de klas. En precies toen zag hij een circustent te koop staan. “Ik leefde mijn leven, maar zonder circus voelde het leeg. Het was echt mijn levensdoel.” Met hulp van zijn familie ging hij dwars door de gebaande paden, hij wilde het toch proberen en richtte Circus Salto op. “In een andere vorm die achteraf nog veel beter bij mij past.”


Het leven als circusdirecteur


Want Circus Salto is geen volledig rondreizend circus. In de zomer gaan ze met hun eigen show op tournee en in de winter is Circus Salto het Wintercircus in Leeuwarden. In de maanden eromheen verzorgen ze voorstellingen bij verzorgingstehuizen, scholen, festivals, evenementen en bedrijven. Per jaar zetten Sander en Esther op zo’n honderd locaties het circus op.

Ook voor kinderfeestjes, tentverhuur bij festivals of het geven van workshops kan je bij het stel terecht. “Daardoor is bij ons geen enkele dag hetzelfde.” Naast de shows die ze volledig zelf in elkaar zetten, gebeurt er achter de schermen ontzettend veel. Planningen maken, offertes opstellen, voorbereidingen voor de tournees, onderhoud, schilderen, herstelwerkzaamheden, in- en uitladen van de wagens, administratie… “Het ene moment sta je te schilderen of de tent op te bouwen en een uur later klets je om je circus te verkopen”, zegt Sander. Circus Salto is onderhand een serieus bedrijf dat constant in beweging is.

Ook de artiesten voor het circus scouten ze zelf. De acts komen inmiddels overal vandaan: Nederland, Frankrijk, Duitsland, Polen en Spanje. Sander: “We kijken naar hun talent, maar ook naar hun persoonlijkheid. Het is belangrijk dat ze bij ons passen.” En dat beoordeel je het beste als je ze in levende lijve in actie ziet. “Als ze op dat moment in een circus in Spanje aan het werk zijn is dat helemaal geen straf”, lacht Esther.


Het circus als ontmoetingsplek

De interactie met het publiek noemt Sander als meest waardevol. “Bij elke show is het publiek anders. Soms heb je een zaal vol kinderen; soms ouderen uit een verzorgingstehuis.” En voor die verbinding met zijn publiek trekt Sander alles uit de kast. “Hij windt ze razendsnel om zijn vinger”, weet Esther.

De momenten waarop hij ziet dat het circus ook bij zijn bezoekers magie opwekt vergeet hij niet snel. “Zoals bij scholen, waar kinderen zelf onderdeel zijn van onze show. Dat ik dan zie dat een kind volledig uit zijn schulp komt tijdens de voorstelling, een grens verlegt of iets doet wat hij anders nooit zou durven.” In het circus kan en mag alles.

De toekomst van Circus Salto

Circussen die rondreizen en bij de tent kaartjes verkopen hebben het steeds moeilijker, weet Sander Balk. “Er zijn veel regels en ieder jaar komen er meer bij”, legt hij uit. En dus is hij trots op hoe toekomstbestendig hij Circus Salto op dit moment heeft ingericht. Dat het circus steeds meer een versmelting van verschillende cultuurvormen wordt, juicht hij alleen maar toe. “We maken bijvoorbeeld gebruik van fantastisch theaterlicht.” En waar vroeger de artiesten op pad gingen om posters op te hangen is er nu budget voor social media campagnes.

Tegelijk is er ook meer concurrentie. Vroeger kwam het circus naar jouw dorp en dan was dat een hele happening. Nu is alles met de auto goed bereikbaar en zijn vrije tijdsbestedingen zoals pretparken relatief dichtbij. Toch doen Sander en Esther alles om het circus te behouden. Esther: “Het is cultureel erfgoed, en daar moeten we goed voor zorgen. Want ook al is er een hoop veranderd, de kern van het circus is nog altijd gelijk: mensen samenbrengen, laten genieten en ze betoveren met een beetje magie.”

Een levenslange droom

De reis van Sander en Esther is er een van doorzettingsvermogen, liefde voor het circus en een verlangen om het magische gevoel aan anderen door te geven. Circus Salto is voor hen veel meer dan alleen de voorstelling. Het is een plek waar ze zichzelf kunnen zijn en waar ze anderen inspireren. Een magische plek waar alles mogelijk is. Sander sluit af: “Het circus is voor mij mijn veilige plek. Als kind, maar ook nu als volwassene.” Een levenslange droom…