Hanneke Schmeink maakt duurzaam leven praktisch

Hanneke Schmeink (54) woont tijdens ons bezoek nog in Oudehaske. Als deze krant uitkomt, is ze inmiddels verhuisd naar Akkrum. Die verhuizing brengt een bijzondere uitdaging met zich mee: het toepassen van duurzame, circulaire keuzes waar zowel de aannemer, haar man als Hanneke zelf mee uit de voeten kunnen.

Hannekes fanatisme om mensen aan te sporen om nét even die andere keuze te maken, werkt als een lampje: verhelderend. Daarmee plant ze veel duurzame zaadjes, zowel in haar privéleven als haar werkzame leven. Haar eigen bewustwording is in de loop der jaren steeds sterker geworden. Het is ontstaan door wat er in haar leven op haar pad kwam; het is niet per se iets wat ze van huis uit heeft meegekregen.

Watersportgezin
Hanneke groeit op in Driebergen, samen met haar broer. “Prima jeugd. We waren een echt watersportgezin. Elk weekend gingen we met de boot zeilen, over de randmeren.” Dat ze op haar zestiende op zeilkamp ging in Elahuizen, was dan ook een logisch gevolg. “Ik kon heel goed zeilen, maar daar leerde ik de termen die erbij hoorden.” Al snel werd ze instructeur, iets wat ze jarenlang heeft gedaan. Tijdens zo’n kamp leert ze op haar zeventiende Roel kennen, en nog altijd is hij de man aan haar zijde. Omdat ze na haar vwo leermoe is, kiest ze voor een tussenjaar waarin ze een zes maanden in Nieuw-Zeeland gaat reizen en werken. “Ik ben dankbaar dat mijn ouders mij die kans hebben gegeven, het was geweldig.”

In oplossingen denken
Eenmaal terug gaat ze studeren: consumentenwetenschappen, met als specialisatie recreatie en toerisme. Ze noemt het zelf de minst duurzame opleiding op de groene universiteit in Wageningen. Ze komt terecht in een studentenhuis met negen medestudenten die elke dag samen eten. Met een aantal vegetariërs in huis wordt Hanneke eigenlijk gedwongen vegetarisch te eten. “Nou, dat was een eyeopener. Ik heb daar echt heerlijk gegeten, goede, gevarieerde, creatieve maaltijden.” Tegelijkertijd leert ze daar ook de keerzijde kennen van duurzaamheid. “Je kon wel heel duurzaam zijn, maar er zo in doorslaan dat je niet openstaat voor andermans gedrag en meningen, en mensen veroordeelt omdat zij niet duurzaam leven. Dat gaat een stap te ver.”

Een voorval heeft daarin veel indruk op haar gemaakt: “Op een dag kwam iemand thuis van een avondje voetbal. Het ene team was veganistisch, het andere vegetarisch. Ze raakten verzeild in een discussie over welke bal ze moesten gebruiken. De veganisten wilden de leren bal niet gebruiken en de vegetariërs de plastic bal niet. Uiteindelijk hebben ze anderhalf uur gediscussieerd over een bal en geen wedstrijd gespeeld. Kijk, dat ging mij echt te ver. Je kunt veel beter in oplossingen denken en de beste keuze maken tussen twee minder goede opties.”

Na haar studie gaat ze opnieuw reizen: Azië, Australië en Nieuw-Zeeland. Eenmaal terug trekt ze bij Roel in, die in Den Haag woont en werkt in de supermarktbranche. Hanneke begint in de reisbranche, maar ontdekt al snel dat ze liever zelf op reis gaat dan dat ze als touroperator werkt. Ze besluit te gaan werken bij een kenniscentrum dat input verzamelt voor beleid van het ministerie, gericht op openluchtrecreatie. Dat past veel beter bij haar, mede omdat ze haar hele leven is blijven (wedstrijd)zeilen. In Den Haag wordt hun zoon Syb geboren (2002).

Omdat ze allebei voor hun werk naar het midden van het land reizen, ontstaat de wens om centraler te wonen. Na overleg blijkt Friesland een goede optie, een provincie die ze al jaren kennen van het zeilen. Bovendien is hun zeilgroep van vroeger nog steeds hecht, en veel van hen wonen inmiddels in Friesland. “We knipperden met onze ogen en voor we het wisten hadden we een huis in Oudehaske gekocht.” Daar maakt dochter Jikke het gezin compleet. Het stel geeft zichzelf drie jaar de tijd om te aarden in dit dorp. “En ik ben hier echt geland. Hier is meer lucht en ruimte. In Den Haag woonde ik, maar hier leef ik met veel plezier.” Hanneke omschrijft zichzelf als een echt gemeenschapsmens.

Duurzaam verbinden
Ze gaat voor zichzelf werken, op projectbasis, zodat ze haar interesses kan combineren met haar werk. Ze richt zich vooral op recreatie. “Toerisme is alles wat meerdaags is, recreatie kan ook om de hoek.” Ze doet onder andere opdrachten voor Circulair Friesland. Ook in haar woonplaats weet ze de mienskip mee te krijgen in haar enthousiasme. Ze organiseert verschillende projecten waarin recreatie, natuur en verbinding centraal staan. Een voorbeeld is Bliid op ‘t Wiid: een plek waar kinderen kennismaken met de natuur rondom het Nannewiid, terwijl ouders elkaar ontmoeten bij het buitenlokaal.

Een groot succes wordt haar idee tijdens twee fossielvrije weken in 2018: It Hasker Pompke. Een ontmoetingsplaats die inwoners en gasten van Oudehaske inspireerde en faciliteerde om twee weken, en vooral veel langer, fossiel vrij voort te bewegen. Zo kon je er blauwe diesel tanken(een brandstof gemaakt uit plantaardige afvaloliën), bakfietsen en andere fossiel vrije vervoersmiddelen uitproberen. “Tijdens de opening trad Syb van der Ploeg op, ineens zag ik uit alle hoeken van de straat mensen aan komen lopen. Geweldig moment.”

Als het project afgelopen is, vinden mensen het jammer dat het voorbij is. Het gevoel van verbinding in de eigen woonplaats blijkt aan te slaan. Daarop voortbordurend ontstaat het project Hasker Túnkeamer: een grote picknicktafel die je voor een week kunt lenen en in je straat kunt zetten, bijvoorbeeld voor een straatbarbecue als ontmoetingsplek.

Ook weet ze de plaatselijke voetbalclub te betrekken bij duurzamere keuzes, zoals het gebruik van bekers. “Inmiddels hebben we de juiste bekers gevonden, in twee kleuren voor koffie en thee. De smaak van koffie bleef anders hangen, en door twee kleuren te gebruiken heb je dat probleem getackeld. Zo leert men, hè. Dat is zo leuk.”

Circulair als gulden middenweg
Ondertussen verdiept ze zich steeds verder in duurzaam leven. Boodschappen, kleding, reizen: ze denkt overal over na. Partner Roel is meer gericht op het financiële aspect. Dat leidt tot discussies. “Op een gegeven moment dacht ik: als we zo doorgaan staan we er te verschillend in, straks gaan we nog uit elkaar. En eerlijk twee huishoudens runnen is nog altijd meer belastend dan één, in mijn ogen minder duurzaam huishouden. Ik liet het los, en toen ging het eigenlijk vanzelf stromen.” Want Hanneke en Roel vinden elkaar in het circulaire denken. “Ik wil dingen niet weggooien en een tweede leven te geven, en Roel vindt het leuk om spullen op Marktplaats te verkopen en te kopen dus daar worden we allebei heel blij van.”

Duurzaam verhuizen
Toch besluiten ze hun geliefde Oudehaske te verlaten. De belangrijkste reden: ze willen graag aan open water wonen, met de boot achter het huis. Die woning vinden ze in Akkrum. Het huis is kleiner, hetgeen past bij hun levensfase nu de kinderen studeren. De verhuizing vormt opnieuw een uitdaging: zowel de verbouwing als de verhuizing zo duurzaam mogelijk aanpakken. “Praktisch gezien komt het neer op de juiste keuzes maken.” Er komt een bodemwarmtepomp die in de zomer warmte uit het huis terug de grond in brengt, en uiteraard zonnepanelen.

Ze werken met een ‘gewone’ aannemer, wat het ook voor de aannemer een uitdaging is. Zo wordt er bijvoorbeeld in plaats van pur isolatiemateriaal gebruikgemaakt van schapenwol met tape. Er wordt gezocht naar plasticvrije alternatieven voor verf en stucwerk. Op tafel liggen meerdere bakjes met verschillende soorten klei, die uitharden om te bepalen wat het meest geschikt is voor hun nieuwe muren.

Bijna alles krijgt een nieuw leven
Ook in de afvoer van materialen maken ze bewuste keuzes. “Er staat geen container, maar we werken met big bags voor hout, plastic en oud ijzer, zodat er zo min mogelijk wordt weggegooid.” Bij de verhuizing worden alle spullen kritisch bekeken. Dozen komen van Marktplaats. “We wegen alles af: is het nodig, kan het anders, moet het weg, kunnen we er nog iets mee?” Spullen die ze niet houden, gaan naar Marktplaats of naar een weggeefgroep. “Zo hebben we wc’s, kozijnen en zelfs grind uit de tuin een langer leven gegeven.” Hun meubels gaan gewoon mee. “Als iets nog goed is, hoeft het niet vernieuwd te worden.” Tegelijk kopen ze ook tweedehands, zoals een bed via Marktplaats. “Ik ben heel trots op hoe we het doen.”

Het begint met logisch nadenken
Tot slot wijst Hanneke op haar fiets, die al sinds haar studententijd meegaat. “Als die kon praten”, zegt ze lachend. De fietstassen zijn gemaakt van vlaggen die over waren van het project De Haskerpomp, zodat ook die weer een bestemming hebben gekregen.

Wat ze anderen wil meegeven is eenvoudig: “Gebruik je gezonde verstand bij de dingen die je in het dagelijks leven doet. Ik kocht jodenkoeken en dacht ineens: wat stom, er zit zoveel plastic omheen. Stroopwafels zijn ook prima. Je hoeft geen andere dingen te doen, maar probeer dingen anders te doen. Begin klein.”