"Als ik wandel, borrelt het hierboven altijd wel”

Tekst: Arend Waninge
Foto's: Martijn van der Vaart

Hij heeft de beschrijving van het Ziltepad net klaar. Fokko Bosker (65) trakteert de wandelaar tussen het Noord-Hollandse Den Helder en het Groningse Termunten op een route van maar liefst 400 kilometer langs de Waddenkust. De wandelgidsschrijver uit Lippenhuizen stelde etappes samen die van de ene naar de andere Middeleeuwse kerk voeren.

Het Ziltepad is het twintigste wandelproject van Fokko. “Toen ik in 2006 begon met mijn eerste wandelgids dacht ik dat het met een paar jaar wel klaar zou zijn.” Dat bleek een misvatting. Het ene project volgt nu het andere. Er is altijd wel ergens een verhaal te vertellen. Terwijl hij de laatste hand legde aan het Ziltepad, begon hij al met het uitzetten van een uitgebreide wandelroute langs landschapskunstwerken aan de boorden van de Overijsselse Vecht.

De ideeën voor de diverse routes komen deels van hem zelf. “Als ik wandel, borrelt het hierboven altijd wel.” Maar hij wordt ook benaderd door andere organisaties met de vraag of hij een route wil uitzetten. Het Ziltepad is bijvoorbeeld een initiatief van de Alde Fryske Tsjerken en de Oude Groninger Kerken.

Fokko Bosker werkte vijftien jaar bij de Leeuwarder Courant. In de laatste jaren maakte Fokko al eens een paar landschapsportretten. Hij besloot voor zichzelf te beginnen en zocht contact met een uitgever. Het leidde tot zes deeltjes in de serie Lanterfanten. “Ik heb moeten praten als brugman voordat ik het rond had, maar het is gelukt.” Later werd het eenvoudiger een project te realiseren. Al kostte het Koningspad XL, langs het Koningsdiep ook bijna drie jaar.

Zachtaardig mee omgaan

Bij het uitzetten van de route volgt Fokko een vast proces. Het begint met uitgebreid bureauwerk, inclusief een studie van de achtergronden van het landschap en de cultuurhistorische elementen langs de mogelijke route. “Daarna loop ik de route altijd zelf. Wat op de kaart kan, blijkt in de praktijk soms toch lastiger.” Onderweg maakt hij zelf de foto’s voor de gidsen. “Weer thuis beschrijf ik de route vanuit mijn eigen ervaring.” Daarbij is er altijd aandacht voor de geschiedenis van het gebied en het ontstaan van het landschap. “Dat verknoop ik met de beschrijving van de routes. Wandelaars vinden die achtergrond leuk. Dan kijk je toch anders naar de omgeving.”

En dat vindt hij belangrijk. Natuurlijk wil hij met zijn routes en gidsen mensen aanzetten om te wandelen. Maar hij heeft ook een hoger doel. “We lopen in onze maatschappij tegen de grenzen van de groei aan. Het is een doodlopende weg. Het is belangrijk om te beseffen dat we ook anders tegenover het leven kunnen staan. Het landschap heeft waarde. Daar moeten we zachtaardig mee omgaan.” Fokko heeft bijvoorbeeld contact met wandelprofessor Zef Hemel die de inrichting van de ruimte ook vanuit een vertragend wandelperspectief bekijkt. “Het landschap levert mooie verhalen op. Als je daar gevoel bij krijgt, ga je ook zorgvuldiger met je omgeving om.”

Knooppunten

Door het hele land zijn netwerken met wandelknooppunten uitgerold. Fokko maakt er dankbaar gebruik van. “Voor driekwart volgen de routes deze knooppunten, maar ik moet ook wel eens op zoek naar andere paden om twee punten met elkaar verbinden. Vaak zijn bijvoorbeeld kerken, historische punten of kunstwerken leidend in de route.” De introductie van de knooppunten heeft volgens Fokko zeker bijgedragen aan het wandelenthousiasme van veel mensen. “Het netwerk wordt onderhouden en met de routepaaltjes stevig verankerd. Wandelaars houden van routes, het geeft houvast.”

Volgens hem heeft onderzoek laten zien dat de grootste groep wandelaars graag rondjes van circa vijf kilometer loopt. De groep die kiest voor tien kilometer is al wat kleiner. De etappes in de wandelgidsen zijn vaak vijftien tot twintig kilometer lang, geschikt voor de liefhebbers die zich in natuur en landschap willen onderdompelen.

Recreatieschap De Marrekrite, in Fryslân verantwoordelijk voor het knooppuntennetwerk, nam het initiatief voor een routebureau. Fokko werkt er graag aan mee. “Er is nog zoveel ruimte voor cultuurhistorische routes. Er zijn nog veel, nu niet toegankelijke, historische paden.”

Alles even uitzetten

De belangstelling voor wandelen nam de laatste jaren een grote vlucht, een positief effect van de coronacrisis. “Toen mocht er niet zoveel, maar wandelen kon wel. Veel mensen ontdekten toen het wandelen en zijn het blijven doen.” Maar er is meer. “Je ziet nu ook veel twintigers en dertigers wandelen en dat heeft denk ik alles te maken met de wereld vol prikkels waarin we leven. Tijdens het wandelen kun je alles even uitzetten, zijn de prikkels een stuk minder. Bovendien praat het tijdens wandelingen veel makkelijker dan wanneer je aan tafel tegenover elkaar zit. Tijd voor elkaar, tijd voor jezelf. Wandelen biedt het allemaal.”

Iedereen beleeft het wandelen op eigen manier. Het kan volgens Fokko heel meditatief zijn. “Je neemt jezelf altijd mee. Dus is de beleving ook afhankelijk van hoe je je op dat moment voelt. Sommige mensen vinden wandelen langs een zeedijk bijvoorbeeld saai. Maar die lage horizon kan ook heel erg inspireren. Ik vind een zeedijk zelden saai. Een dijk is vaak de rand van de wildernis, daar is altijd wat te beleven.”

Kader:

Wandeltip van Fokko

Bosk en Klif

Bos, strand en glooiende heuvels. Er is maar één plek in Fryslân waar dit allemaal samenkomt en dat is het statige en mysterieuze Rysterbosk in het bijzondere Gaasterland. Wandelaars die houden van het beschutte bos, maar tegelijkertijd willen genieten van prachtige vergezichten komen helemaal aan hun trekken op de blauwe wandelroute door het Rysterbosk (Rijsterbos) en langs het Murnserklif (Mirnser Klif). De wandelschoenen kunnen aan op deze route van bijna zeven kilometer die door het bos, maar ook langs de randen ervan voert, én die een stukje van de IJsselmeerkust meepakt. De schoonheid van de plekken onderweg is bijzonder. Niet alleen stokoude beukenbomen en een hunebed, maar de kans is ook reëel dat er een ree opduikt op de overgang van bos en open veld. aan de randen en wie weet zie je zelfs een ree. Meer informatie op www.itfryskegea.nl. ; zoeken op Rysterbosk.