Bo Melchers over werken met impact in het Caribisch deel van het Koninkrijk: “Een klein steentje bijdragen is prachtig”

In 2020 werd Bo Melchers (33) – of Boudien, beide namen worden door elkaar gebruikt – door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties uitgezonden naar Curaçao voor in beginsel drie jaar. Maar na tevredenheid van haar werkgever werd dit de maximale vijf jaar. “Toen we aankwamen, zat alles op slot”, vertelt ze. “Precies tussen twee lockdowns in verhuisden we. Het managen van de coronacrisis was mijn eerste en enige taak. De situatie was schrijnend. Het wegvallen van het toerisme was de grootste oorzaak. Mensen hadden geen inkomen en dus geen geld. Van voedselpakketten bezorgen, de zorg ondersteunen met hulp uit Nederland, tot vaccins regelen, je deed wat kon. Niemand mocht zijn huis verlaten zonder ontheffing. Die had ik wel, maar veilig over straat lopen kon niet door de criminaliteit. Een heftige start. Je wordt geconfronteerd met bittere armoede en bizarre situaties.”

Het Koninkrijk der Nederlanden 

Om het verhaal goed te kunnen volgen, eerst een stukje geschiedenis. Sinds 10 oktober 2010 bestaan de Nederlandse Antillen officieel niet meer, ondanks dat term nog vaak wordt gebruikt. Er zijn nu vier autonome landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden: Aruba, Curaçao, Sint Maarten en uiteraard Nederland. De landen regelen hun eigen aangelegenheden, zoals onderwijs en zorg. Koninkrijks-aangelegenheden met zaken als  defensie, buitenlands beleid en nationaliteit, worden gezamenlijk geregeld. De andere eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba, heten sinds die datum samen Caribisch Nederland en hebben een andere status dan de eerder genoemde landen. 

Armoede en criminaliteit 

“Wij zijn er als Vertegenwoordiging niet voor het Curaçao van de vakantiefolder maar voor het verhaal erachter,” vertelt Bo. “Er is helaas echt nog armoede en veel (jeugd) criminaliteit op het eiland. Wij proberen dan ook de situatie voor de bevolking te verbeteren in goede afstemming met enerzijds Curaçao en anderzijds Nederland. Samenspraak is belangrijk, het is niet de bedoeling dat wij komen vertellen wat wel moet en wat niet.”

Friesland 

Voor een paar weken heeft ze Curaçao achter zich gelaten, en verblijven zij en haar man Vincent voor werk in Den Haag. Het mooie weer heeft ze wel meegenomen, want de zon schijnt uitbundig. “We doen een dagje Friesland”, vertelt ze terwijl ze terugblikt op mooie herinneringen uit haar jeugd. “Het is hier zo prachtig, ik kom hier eigenlijk te weinig.” In haar jeugd ging ze met beste vriendin en nichtje Sietske graag op avontuur. Ze hield van buitenzijn en genoot van hutten bouwen, slootje springen en zwemmen. De Friese meren vindt ze nog steeds fantastisch: “Ik ben dol op varen, zwemmen en schaatsen.”

Ondernemend

“Toen ik achttien was, wilde ik graag als reisleidster werken. Je moest daar eigenlijk 21 voor zijn, maar ik vond mezelf volwassen genoeg. Idioot achteraf. Ik vulde mijn geboortedatum niet in en werd uitgenodigd. Ze vonden me wel wat jong, maar dachten toch dat ik me wel zou redden. Ik werd aangenomen. Toen mijn ouders me naar Schiphol brachten om in Griekenland te gaan werken, vermoedden ze al dat dit niet de laatste keer zou zijn. Dat klopte. Samen met Vincent heb ik veel van de wereld gezien, ook minder toeristische plekken. Van Cuba tot Zuid-Afrika en van Maleisië tot Colombia, we hebben veel culturen mogen ervaren. Verhuizen naar Curaçao verliep dan ook soepel, al moest er nog wel even getrouwd worden. Mensen noemen me weleens onrustig, wat misschien wel klopt. Vroeger vond ik dat negatief. Nu niet meer, maar vlak voor het ja-woord op onze bruiloft heb ik Vincent hier nog wel voor gewaarschuwd. Gelukkig is hij een baken van rust, met een flexibel eigen bedrijf.”

Maatschappelijk iets betekenen

Na de vwo aan de RSG in Sneek, waar ze als enige van haar basisschool heenging want de ‘stad’ lonkte, begon Bo aan de studie International Business in Groningen. “Geen idee waarom ik die studie koos. Waarschijnlijk vanwege de buitenlandse stage. Na een paar dagen wist ik dat Rechten beter paste, gezien mijn politieke en maatschappelijke interesse. ’s Ochtends besloot ik het en ’s middags was de overstap geregeld. Ik wilde geen vertraging, dus snel schakelen was de oplossing.”

Ik houd van paradijsvogels, mooie en kleurrijke mensen die je blik verruimen

Tijdens haar masters strafrecht en privaatrecht werkte ze bij een advocatenkantoor, verkocht herenboxers in de binnenstad, gaf bijles, was hostess, was actief bij de studievereniging én vrijwillig buurtbemiddelaar. “Leuk allemaal, maar ik wilde niet de advocatuur in. Ik wilde maatschappelijk iets betekenen.” Ze solliciteerde bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken en was pas 23 jaar toen ze daar mocht beginnen. Het was een leerschool waar ze nog vaak aan terugdenkt.

Binnenlandse Zaken

Vervolgens kreeg Bo de kans om als adviseur openbare orde, inlichtingen en veiligheid te werken voor de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. “Ik had geen idee waar ik aan begon, maar dacht: waarom niet? Het was een veeleisende functie. Ik werkte voor diverse bewindspersonen, onder wie de ministers Plasterk, Ollongren, Bijleveld en staatssecretaris Knops. Ik begon als broekie en werd in het diepe gegooid, maar al doende leert men. Vooral Roelien Kamminga heeft me veel geleerd.”

Paradijsvogels

“Toen ik dit drie jaar had gedaan kwam opnieuw de onrust en dus de vraag ‘Wat ga ik nu doen?’ Deze functie op Curaçao kwam voorbij en ik werd aangenomen. Als we in september teruggaan naar Nederland ben ik er vijf jaar geweest, voor mijn doen vrij lang, dus het is goed geweest. Ik heb ongeveer dertig meerdaagse werkbezoeken van bewindspersonen en Kamerleden georganiseerd, verschillende vertegenwoordigers meegemaakt en zelf vele werkreizen gemaakt naar Aruba, Sint Maarten en Nederland. Ook hier heb ik veel moeten leren, je hebt in je carrière echt mensen nodig die het in je zien zitten en die niet schuwen om pittige kritiek te leveren. Dat zijn juist de adviezen waar je echt van leert. Als ik terugkijk op deze periode op Curaçao is Erwin Arkenbout dat ook echt geweest, een leermeester en voorbeeld. Daarnaast natuurlijk alle prachtige paradijsvogels die de revue zijn gepasseerd. Want in deze functie heb je het voorrecht de meest diverse, kleurrijke en veelzijdige mensen te ontmoeten.” 

Minister-president

“Het organiseren en begeleiden van bezoeken van hoogwaardigheidsbekleders is een groot onderdeel van de functie. Recent ontving ik nog onze - inmiddels demissionair - minister-president Dick Schoof, die ik nog kende vanuit mijn vorige banen. Het was leuk te merken dat hij nog gewoon dezelfde man was. Mijn doel is dat een minister of staatssecretaris vertrekt met het echte beeld van de situatie op het eiland, met oog voor de complexe realiteit en uitdagingen die het land kent.” 

Vluchtelingen uit Venezuela

De vluchtelingenproblematiek op Curaçao wordt vaak onderschat. Op een bevolking van circa 150.000 verblijven naar schatting 30.000 Venezolaanse vluchtelingen zonder verblijfsstatus. “Zij belanden geregeld in het illegale circuit van mensenhandel, smokkel of uitbuiting”, vertelt Bo. “Toegang tot zorg en onderwijs hebben ze niet. Wij zetten ons actief in om hun situatie te verbeteren, bijvoorbeeld door financiering van een ziekenhuis speciaal voor vreemdelingen. Je hebt altijd met mensen te maken, ongeacht status of achtergrond. Een humane behandeling is wel het minste.”

“Ook bezoek ik gedetineerden in de gevangenis – een plek waar je op Curaçao écht niet wilt zitten. De omstandigheden zijn onvergelijkbaar met Nederland. Samen met Reclassering Nederland probeer ik perspectief te bieden. Ik hoef geen oordeel te hebben over hun straf, ze zijn veroordeeld. Vaak is de context van het delict schrijnend.”

Bo met demissionair minister-president Dick Schoof 

Curaçao is, mede door de nabijheid van Colombia en de band met Nederland, een populaire doorvoerplek voor cocaïne. Op het eiland zelf wordt nauwelijks geproduceerd, maar de drugscriminaliteit is voelbaar. Zeker door de armoede is de verleiding groot: in één klap ben je uit de geldzorgen. “Oordelen is makkelijk, tot je in die situatie zit. Weerbaarheid vergroten en welzijn verbeteren helpt, net als het terugdringen van de vraag in Nederland. Zolang daar geld mee te verdienen valt, blijft de stroom bestaan.”

Toekomst 

Hoe het volgende jaar eruit zal zien weet ze niet en dat vindt ze een heerlijk idee. “Ik heb tot nu toe altijd banen gehad waar je oproepbaar was en wat zich niet beperkte van negen tot vijf. Mijn eigen schuld want ik houd van dit soort omgevingen en dynamieken en ik ben ook nog eens dol op werken. Natuurlijk ga je niet in je eentje de wereld veranderen, maar een klein steentje daaraan bijdragen is prachtig om te doen.”

“Op ons kantoor hebben we een fonds dat we aan goede initiatieven op het eiland mogen besteden. Zo kon ik voetbalschoenen weggeven aan kinderen die deze zelf niet konden kopen. Dan sta je wel met tranen in je ogen op zaterdagochtend langs het veld die kleine enorm enthousiaste talentjes aan te moedigen, kan ik je vertellen.” 

Terug naar het hierna. Een sabbatical, de wereld over en ondertussen een boek schrijven? Of toch dat eigen bedrijf opzetten? “Het is een open einde, want er zijn nogal wat plannen en ideeën”, lacht ze. “Maar komt er echt iets interessants voorbij binnen de overheid dan kan het zomaar zijn dat ik Vincent lief aankijk, en dat we toch weer voor die nieuwe uitdaging gaan en ik weer lange dagen op pad ben. Toch weer dat onrustige hè!”  

Na het interview werd bekend dat Bo een diplomatieke functie in Beijing, China gaat betrekken.

Tekst: Gea de Jong-Oud
Foto’s: Johan Brouwer