“Het is belangrijk dat veel mensen zich bij ons melden”
Dit jaar wordt duidelijk of het plan om Balk van het aardgas te krijgen blijft vlammen of dat het voortijdig dooft. Gedurende 2025 wordt enerzijds geprobeerd zoveel mogelijk mensen te interesseren voor het project en anderzijds wordt het ontwerp verder uitgewerkt. Eind dit jaar is er een beslismoment. Als dan blijkt dat het nog steeds haalbaar is, wordt subsidie aangevraagd en worden overeenkomsten met marktpartijen afgesloten. Zonder tegenslag gaat medio 2027 de eerste schop de grond in. Om Balk al die tijd bereikbaar te houden, gebeurt de aanleg gefaseerd. Een en ander neemt ongeveer drie tot vier jaar in beslag.
Uit een haalbaarheidsonderzoek van twee jaar geleden waar onder meer werd gekeken naar welke warmtebronnen er zijn, kwam naar voren dat in de kern van Balk een warmtenet kan worden aangelegd voor ongeveer 1.400 woningen. Dat zijn vooral rij- en hoekwoningen en twee-onder-één-kappers gebouwd voor 1987. Met een warmtenet op zeventig graden Celsius worden ook deze woningen met een lage isolatiewaarde comfortabel warm. Ze isoleren naar het niveau dat voor een warmtepomp nodig is, zou tienduizenden euro per woning kosten en is daarmee geen reële optie. Dit warmtenet wordt gevoed uit restwarmte van het aan grens van het dorp gevestigde AVK Plastics, aangevuld met warmte uit de Luts. Voor de nieuwere, vrijstaande en goed geïsoleerde woningen aan de randen van Balk zijn individuele warmtepompen een betere oplossing.
Meld je aan
“Onze ambitie is dat de prijzen maximaal gelijk zijn aan de gasprijzen maar liever lager”, zegt projecteider Goffe Venema. “De belangrijkste vraag van mensen is natuurlijk 'wat kost het me'. Dat weten we nu nog niet precies, maar we weten wel dat mensen pas overstappen als de prijs gunstig is en dus lager dan de gasprijs. Op dit moment zijn we druk aan het rekenen om dat voor elkaar te krijgen. Dit jaar is ons heel belangrijk. Afgelopen zomer is met alle zes participerende partijen een intentieovereenkomst gesloten en daarin is afgesproken dat we er vol voor gaan en dat eind 2025 er een nieuw beslismoment is waar wordt gekeken of een warmtenet wel echt haalbaar is. Belangrijk is nu dat veel mensen hun interesse bij ons melden. Dan zit je nog nergens aan vast, maar het melden is bijvoorbeeld belangrijk voor het verkrijgen van de WIS, Warmtenetten Investerings Subsidie. Een belangrijke randvoorwaarde voor toekenning is dat zestig procent van de mensen hun interesse gemeld moet hebben.” Even voor de duidelijkheid: het gaat hier om een paar miljoen euro.
Dynhus is een relatief kleine woningbouwcorporatie maar met 600 van de 1.400 woningen een grote partij in het geheel. Venema: “In principe is Dynhus geïnteresseerd als het bedrijfseconomisch verantwoord is en er een goede aanbieding uitkomt voor de huurders. En 250 particuliere eigenaren hebben zich al vrijwillig aangemeld. Daar zij we ontzettend blij mee.”
Renteloze lening
“Dynhus is een prima partij waar we erg blij mee zijn. We hoeven niet zo veel managementlagen door en ze zijn hartstikke enthousiast en meedenkend. We hebben bijvoorbeeld een informatiepunt in Balk en Dynhus betaalt mee aan de huur daar van.” Venema roemt ook de gemeente De Fryske Marren. “Voor de jaren 2022 tot en met 2024 kregen we subsidie van de gemeente om het project uit te kunnen voeren. Begin november kregen we als tweede project in Nederland een renteloze lening van het Ontwikkelfonds Warmte toegekend van € 1 miljoen.”
Niet in de kou laten staan
De warmte uit AVK Plastics en de Luts wordt zomerdag ondergronds opgeslagen op 150 meter diepte. Dat wordt winterdag opgepompt, verwarmd naar zeventig graden Celsius en wordt via een buizenstelsel naar de woningen getransporteerd. Alles bij elkaar een heel project, indertijd begonnen vanuit duurzaamheidsambities. “Meer en meer is het een sociaal economisch project geworden”, zegt Venema. “Want de 1.400 oudere woningen in de kern hebben eigenlijk geen ander alternatief om van het aardgas af te komen en de prijzen daarvan zijn nu twee keer zo hoog als toen we begonnen, maar zijn tussendoor vijf keer zo hoog geweest. Als dit niet lukt laat je de mensen met de oudste woningen en met misschien ook met de kleinste portemonnee in de kou staan.”
[kader]
Zes partijen
Eigen Warmte Balk is een project van de Energiecoöperatie Gaasterland met als doel het aardgasvrij maken van Balk. Hierin wordt samengewerkt met woningcorporatie Dyn Hus, gemeente De Fryske Marren, AVK Plastics, Plaatselijk Belang en de lokale ondernemersvereniging.