"Zingen zorgt voor verbinding en ontspanning"

“Van harte welkom allemaal bij de zingcirkel,” begint Elske Fekkes. “Fijn dat jullie er allemaal zijn. Ik heb weer een paar liedjes uitgezocht. Sommige nummers kende ik nog niet, dus ik verwacht wel wat hulp van jullie. We dagen onszelf een beetje uit vandaag.”

Flink volume

‘Welkom op deze mooie middag, kom zing in onze cirkel mee,’ klinkt het op de melodie van ‘Dank U voor deze nieuwe morgen’. Er wordt met flink volume gezongen en er klinkt zelfs af en toe een tweede stem tussendoor. “Het tweede liedje is ‘Als de klok van Arnemuiden’. Ik zoek vaak even uit van wanneer het lied is of er iets speciaals over te vertellen valt. Dit lied wordt vaak door shantykoren gezongen,” vertelt Elske. Gitarist Stoffel knikt bevestigend: “Er is zelfs een Lemster tekst op deze melodie gemaakt.” Dit is een bekend nummer, dat iedereen dan ook uit volle borst meezingt. Het muzikale plezier spat ervan af: er komt een mondharmonica tevoorschijn en er wordt heen en weer gedeind op de stoelen.

Hollands, Engels en Fries

Na krakers als ‘Ja, dat is Peter’ en ‘Hit the road Jack’ is het tijd voor een Fries nummer: ‘De séman’. Elske probeert in de zingcirkel iedereen aan te spreken met haar muziekkeuze. “Ik bedenk voor elke bijeenkomst een nieuw repertoire. Ik begin en eindig altijd met hetzelfde nummer, voor de herkenbaarheid. Verder maak ik een mix van Hollandse, Engelse en Friese liedjes in verschillende stijlen en sferen. Halverwege het zanguur zing ik een cadeaulied voor mensen. Dat is een rustmoment, waarbij ze even achterover kunnen leunen.”

“We zijn bijna aan het einde gekomen,” zegt Elske. “We doen nog even een klapper, een rock ’n roll-liedje van Little Richard. De gitaar zet swingend in en binnen de kortste keren is iedereen opgestaan om mee te dansen op ‘Oh be bop a lula’. Met stralende ogen gaan vrijwilligers en deelnemers weer zitten om met elkaar het afsluitende lied te zingen. Het is duidelijk zichtbaar dat iedereen heeft genoten van dit zanguur.

Echt een uitje

Arend en Greetje komen al vanaf het begin bij de zingcirkel. “Er is geen enkele drempel, we kunnen gewoon komen en meezingen. Alles wordt zo goed geregeld,” vertelt Greetje. “Het is echt een uitje voor ons", beaamt Arend. “Het is vrolijk, steeds anders en we hoeven niet te oefenen.”

Phreddy is hier samen met haar man Henk en vriendin Nel. Henk vertelt: “Mijn vrouw heeft een herseninfarct gehad en ze kan geen woorden meer produceren. Maar ze vindt zingen prachtig. Niet alle liedjes kent ze, maar ze vindt de zingcirkel geweldig en zingt alles mee. Elke keer gaat er een vriendin van haar mee. Ik heb er zelf niks mee, maar ik maak tijdens het zingen een wandelingetje. Ik vind het mooi om te zien hoe Phreddy er van geniet. De zingcirkel voldoet echt aan een behoefte bij mensen.”

Vrijwilligers

Tijdens het zang-uur heeft Elske hulp van een aantal muzikale vrijwilligers. “Vandaag zijn dat er acht. Stuk voor stuk mensen die muzikaal actief zijn in Lemmer en goed kunnen zingen. De rest kan op deze vrijwilligers leunen, ze tillen de groep op.” Maar dat niet alleen: deze mensen verdelen zich over de kring, bieden waar nodig wat hulp aan de deelnemers en laten hen zich op hun gemak voelen.

Tine Marie is een van deze vrijwilligers en vertelt: “Ik doe heel graag mee. Je ziet mensen genieten. Het doet wat met ze en dat is heel fijn. Ik vind het ook mooi dat er echtparen zijn zodat ze samen iets positiefs meemaken. Ik verbaas me er altijd over dat mensen alles meezingen, ook al zeggen ze dat ze een liedje niet kennen. Dat vind ik elke keer weer heel bijzonder om te zien. Veel deelnemers hebben vroeger op een koor gezeten of hebben op een andere manier iets met muziek. Het schijnt dat muziek toch altijd in je geheugen blijft hangen, ook als je daarmee problemen krijgt.”

Zorgzangeres

Elske Fekkes startte de zingcirkel een halfjaar geleden. “Ik ben van oorsprong verpleegkundige en daarnaast was ik actief als zangeres. Op een gegeven moment kwam ik de opleiding tot zorgzangeres tegen en ik dacht meteen: dit is het voor mij, de combinatie tussen zingen en zorg. Ik zing ook met mensen in een woonhuis voor mensen met dementie, en ik geef individuele zangsessies aan mensen met dementie en geheugenproblemen. De zingcirkel is begonnen met één stel en langzaam maar zeker weten steeds meer mensen het te vinden.”

Warm bad

De bijeenkomst is een warm bad voor mensen met dementie en geheugenproblemen. “De wereld van deze mensen wordt steeds kleiner, ze blijven steeds meer thuis. Mensen komen vaak samen met hun mantelzorger naar de zingcirkel, zodat ze samen een uitje hebben. Tijdens de middag praten we uitdrukkelijk niet over de ziekte. We hebben veel plezier samen, er worden grapjes gemaakt. Wanneer ik iets over een lied vertel, komen er soms verhalen naar boven. Zingen is een middel dat mensen met elkaar verbindt.” 

Zingen kan ook zorgen voor ontwikkeling in de hersenen, vertelt Elske: “Diep in het geheugen zit een gebied dat klankgeheugen heet en waar alle muziek die wij in ons leven hebben gehoord, zich opslaat. Dit gebied blijft het hele leven gezond. De wetenschap laat zien dat zingen er voor zorgt dat je je kunt ontwikkelt op sociaal, cognitief en muzikaal gebied. Een van de deelnemers kan na de zingcirkel vaak wat gemakkelijker praten. Dat komt omdat zingen het gebied in de hersenen aanraakt waar de spraak zich bevindt.”

Elske ziet ook dat het zingen de deelnemers ontspant: “Als je zingt, maak je een trilling en die trilling maakt de spanning in het lichaam los. Na afloop van de zingcirkel zie je dan ook dat er iets gebeurd is. Zingen is een uitlaatklep voor emoties, zeker wanneer je je emoties niet goed onder woorden kan brengen. Vorige week moest iemand zelfs een traantje laten omdat ze het zo jammer vond dat het weer voorbij is. Vrijwilligers geven vaak aan dat ze met een warm hart weer naar huis fietsen. Je maakt verbinding met elkaar en dat is de essentie van het leven.”

[kader]

‘Zing Cirkel SJONG!’ Vindt elke twee weken op dinsdagmiddag plaats in Lokaal Lemmer, het oude schoolgebouw van obs De Dam aan de Lennastraat 14. Per keer wordt een bijdrage van 5 euro gevraagd (of wat in het budget van de deelnemer past). 

Meer informatie: www.elskefekkes.nl