Bestuur Elfmerenschaatstocht klaar voor eventuele dertiende editie
Het is alsof de duivel er mee speelt, maar juist op het moment dat wij het interview met twee bestuursleden van Stichting Elfmerentocht op de schaats houden wordt er in Winterswijk voor het eerst op natuurijs geschaatst. Het is 14 januari 2025 en ondertussen alweer 28 jaar geleden dat de Elfmerentocht (115 kilometer) voor de twaalfde keer en tot nu toe voor de laatste keer verreden werd. Aan het einde van het gesprek met voorzitter Gerben Gerbrandy en kersvers bestuurslid Silvia Hania weten we het zeker. De dertiende editie van de Elfmerentocht gaat er zeker een keer komen, al was het alleen maar als beloning voor het enthousiasme van deze twee bestuursleden.
Alle gekheid, het blijft natuurlijk bijzonder om in een bestuur te zitten dat nu al meer dan een kwarteeuw klaar is voor de organisatie van een grote schaatstocht die maar niet komt. Dan is op z’n minst een portie enthousiasme nodig. Gerben Gerbrandy, inmiddels 72 jaar, heeft zowel de Elfsteden- als de Elfmerentocht gereden. Silvia Hania, geboren in 1974, moet het doen met mooie herinneringen aan strenge winters waarin beide tochten verreden werden.
Koffie voor team Evert van Benthem
Een fraaie anekdote over de Elfstedentocht, de grote broer van de Elfmerentocht, die Silvia vertelt is deze. “Doe’t Evert van Benthem yn 1985 foar it earst de Alvestêdetocht wûn, wenne ik noch thús bij heit en mem yn Warkum. As tsienjierrich famke stie ‘fersoargingsteam’ Van Benthem bij ús achter yn’e tún oane’e rûte. Se hiene dat netsjes oan ús mem frege. Ik fûn dat fansels wol nijsgjirrich. In jier letter kamen se wer bij ús te stean. Doe frege ús mem at se ek kofje woene. ‘Ja, nu wel hè’, seine se laitsjend, want elk wist doe wa’t Van Benthem wie.”
Motivatie
Een vraag die bestuursleden van de beide grote tochten vaak voorgeschoteld krijgen is, waar zij de motivatie vandaan halen om in het bestuur van de beroemde schaatstochten te stappen. “Ik leau der hillich yn dat beide grutte tochten noch in kear komme sille”, zegt Silvia Hania. Voorzitter Gerbrandy haalt het cliché “de tochten komme alle dagen tichterby”, van stal om beider motivatie om in het bestuur te zitten te verklaren. Silvia Hania, communicatie-adviseur, zat de afgelopen tien jaar in het communicatieteam van de Koninklijke Vereniging De Friesche Elfsteden, de organisator van de Elfstedentocht. Toen dat team in goed overleg ruimte maakte voor fris bloed hing Gerben Gerbrandy aan de telefoon met de vraag of Silvia in het bestuur van kleiner broertje de Elfmerentocht wilde plaatsnemen. “Ik ha ‘ja’ sein om myn ekspertise foar dizze Stichting yn te setten”, zegt Silvia Hania.
‘Verjonging’ in het bestuur
Gerben Gerbrandy, onder andere oud-wethouder van de voormalige gemeente Wymbritseradiel die op 1 januari 2011 opging in de fusiegemeente Súdwest-Fryslân, vertelt over de organisatie van de Elmerentocht.
“Fanâlds wiene it de iiswegesintrales fan Wymbrits, Snits en Drylts dy’t de Alvemarretocht organisearren. De boargemaster fan Wymbritseradiel wie de foarsitter fan de organisaasje. Nei de gemeentlike fúzje is de Stichting Elfmerenschaatstocht selsstânnich wurden en wurket gear mei de lokale iiswegesintrales om in goed preparearre rûte te krijen.
Myn foargonger, âld-boargemaster Jacob Reitsma, belle mij twa jier lyn at ik syn opfolger wurde woe. Hij sei letterlik tsjin mij: ‘Gerben, ik ha no 25 jier foarsitter west en noait in Alvemarretocht meimakke. Wij moatte as bestjoer ferjongje’. En doe ha ik mei myn 70 jier besletten om syn opfolger te wurden. Want at se dy op sa’n leeftyd noch freegje om in bestjoer te ferjongjen, dan doch ik dat fuortendaliks! Ieninichste neidiel fan dizze funksje is, mocht de tocht útskreaun wurde, dan mei ik net starte. Mar goed, dat is dan mar sa. Elkenien is pessimistysk en ik bin optimistysk. De lêste trije jier hawwe wij yn maart trije wike lang in droege noardeastewyn hân, mar dan is it te let. Hawwe we sa’n wynrjochting yn febrewaris, dan giet it oan mei de Alvemarretocht!”
Draaiboeken worden steeds dikker
Gerbrandy en Hania willen dolgraag dat de jeugd bij de organisatie betrokken wordt. Daarom zoekt het bestuur ook de publiciteit. Veel rayonhoofden zijn ondertussen ook op leeftijd (”Mei alle respekt, hear”, zegt Gebrandy) en hebben heel veel verstand van ijs, maar de digitale kennis is ‘ietsjes’ minder.
Die knowhow is er bij de jeugd wel. Het bestuur komt twee keer per jaar bij elkaar om de draaiboeken, die steeds dikker worden, bij te werken. Want net als het Elfstedenbestuur zien ook de bestuurders van de Elfmerentocht het als hun eerste taak om klaar te zijn voor de organisatie, mochten de omstandigheden het toelaten. Ook dan verwacht dit bestuur duizenden deelnemers en bezoekers. Uit veiligheidsoverwegingen is er bij een eventuele volgende tocht een limiet gesteld aan het aantal deelnemers van 12.000. Op dit moment hebben 3.200 mensen een startrecht in handen en komen in aanmerking voor de aanschaf van een startbewijs. Dat startrecht wordt verkregen door voorinschrijving en kost zes euro per jaar.
Wedstrijd een noviteit
Mocht de dertiende editie van de Elfmerentocht worden verreden, dan zal er voor het eerst ook een wedstrijdtocht worden uitgeschreven. De Stichting Elfmerentocht is aangesloten bij de Stichting Natuurijsklassiekers en op de wedstrijd zijn de bepalingen van het Wedstrijdreglement Marathon van de KNSB van toepassing.
“At sa’n wedstryd ferriden wurde sil, dan is it in soarte fan ‘opwaarmer’ foar de Alvestêdetocht. Dan giet it hiele sirkus los en komt der hiel wat op ús ôf. En soe it eventueel nei de Alvestêdetocht wêze, dan sille der genôch dielnimmers wêze, dy’t har ynskriuwe om dy sfear te priuwen”, vermoedt Silvia Hania.
Een dergelijke organisatie heeft jeugdige bestuurders én jonge rijders nodig, benadrukken Gerbrandy en Hania nog maar eens. Daarom roepen ze jonge mensen op zich te melden. “Skriuw dy yn foar it startrjocht, dan bist der wis fan datst ek as jongere starte kinst. En nochris, dy tocht komt der, ik bin der fan oerstjûge”, besluit Gebrandy.
Tekst: Henk van der Veer
Foto’s: Henk van der Veer, bestuur Elfmerentocht