Johannes Kooistra: “Het mooiste moment is als iedereen tevreden en blij terug komt op het ballonnen terrein, dan ben ik blij en best trots”
SINTJOHANNESGA - Johannes Kooistra uit Sintjohannesga is molenaar en in de zomer is hij flight director bij de Friese Ballonfeesten in Joure. Zijn interesse in het weer is groot. Handig want hij heeft het weer altijd nodig. Bij wijze van spreken: waait het dan zet hij de wieken van de molen aan voor stroom of het malen van graan, is het windstil dan kan de ballon omhoog. Zo is Johannes ten alle tijde met zijn passies bezig.
Johannes (1969) woont op de enige bewoonde molen van het noorden ‘de Hersteller’ in Sintjohannesga, samen met zijn vrouw Nynke en dochter Froukje van ruim twee jaar. Hij repareert molens, doet onderhoudswerkzaamheden en op de zaterdagen maalt hij graan in Penninga’s molen in Joure. Hij bracht zijn jeugd door in Joure met zijn ouders, en jongere broer en zus, “die nu getrouwd is met een Engelse ballonpiloot ontmoet tijdens de ballonfeesten, maar dat terzijde”, lacht Johannes. Hij komt al vroeg samen met zijn broer Pieter in aanraking met de toenmalige organisatie van de ballonfeesten, vriendengroep de Flecke.
Kort samengevat: “Op een gegeven moment zochten zij er een piloot bij, plaatsten een advertentie en er kwam één reactie. Die van Pieter, mijn broer Die was toen ongeveer zestien jaar oud. Hij wilde het zo graag dat er een regeling met mijn ouders is getroffen zodat hij de opleiding mocht doen. Pieter wordt piloot en Johannes haalt zo snel mogelijk zijn rijbewijs zodat hij kan helpen met het volgen (de ballon wordt gevolgd door de crew in een busje waarin de ballon en de gasten teruggebracht worden naar de startplek). “Machtig vond ik dat. Vroeger had je nog geen mobiele telefoons en dan klopte je willekeurig bij mensen aan om even naar huis te kunnen bellen met de vraag of Pieter al had gebeld om te vertellen waar hij was geland. Dan kreeg je een straatnaam en had je nog een stratenboek en ging je zoeken naar de gelande ballon. Tegenwoordig is het zo veel makkelijker met de locatie delen in je what’s app.”
Een flight director is onafhankelijk
De jongens Kooistra helpen bij de ballonfeesten van jongs af aan met het opbouwen van het terrein. Al gauw zocht de organisatie een nieuwe flight director: dat is degene die bepaalt of de ballonnen wel of niet veilig de lucht in kunnen. Johannes wordt hiervoor gevraagd en gaat in opleiding. “Belangrijk: als flight director ben ik een onafhankelijk persoon, ik heb geen commercieel belang. Ik heb hiervoor mijn RT diploma gehaald, dat houdt in dat je een luchtvaartradio leert bedienen. Ik moest elk jaar opnieuw examen doen. Tot Daan Elfring, één van de piloten zei: ‘Waarom haal je niet gewoon je brevet’?” In een half jaar tijd heeft zijn broer Pieter Johannes opgeleid tot piloot. Vanaf dat moment hoeft hij ook niet meer jaarlijks zijn RT examen te doen. Dat hij het ballonvaren in de vingers heeft blijkt uit het feit dat hij onder andere in 2013 Nederlands kampioen wordt. Toch vindt hij het volgen met het busje eigenlijk nog steeds leuk om te doen.
Ballonvaar-weer
Johannes is sinds 1997 flight director: “Als flight director start mijn dag met een kop koffie en het beoordelen van de weerkaarten op mijn computer. Harde wind is geen goed ballonvaar-weer, regen ook niet. Bij harde wind kan je de ballon niet veilig besturen en zal hij alle kanten opgaan. Bij regen wordt de ballon zwaarder, en drupt de regen de mand in via de ballon. Dat water wordt heet. Veiligheid boven alles dus. Er komt zoveel bij kijken en het weer is de laatste jaren echt ontzettend veranderd. Alle weerkaarten zijn ter ondersteuning. Het is belangrijk te weten dat wij hier tussen de Friese Meren wonen en deze hebben behoorlijk invloed op het lokale weer. Zo kan er zomaar een lokaal buitje ontstaan. Dat is een technisch verhaal maar heeft te maken met warme lucht uit het water en koude bovenlucht. Het is dus belangrijk je overal in te verdiepen voordat je een beslissing maakt of de ballonnen veilig de lucht in kunnen”, legt hij uit.
‘Niet de lucht in zonder briefing’
Rond vier en vijf uur ‘s middags weet ik voor mijzelf vaak al of de ballonnen wel of niet de lucht in gaan. Elke dag vindt er rond 18.45 uur de briefing plaats.” De briefing is de informatie, gegeven door de flight director, die de piloten nodig hebben voordat ze wel of niet de lucht in gaan. “Voorafgaand aan deze briefing bel ik met de luchtvaart meteoroloog van het KNMI die dienst heeft om mijn bevindingen van het weer te bespreken. De meteoroloog is als enige bevoegd om een weersvoorspelling te doen, hij of zij kan dan ook nog satellietbeelden checken. Tijdens de briefing check ik eerst of alle piloten aanwezig zijn, dat noem je de ‘roll-call’. Ik noem dan alle namen en alle nummers van de piloten op want zij mogen niet de lucht in zonder een briefing te hebben gehad.”
Maximaal acht tot tien knopen wind
“Vervolgens bespreek ik het weer, wat de actuele situatie en de verwachting is.” Bij de ballonfeesten mag het max acht tot tien knopen waaien. Maar voor special shapes geldt hoe minder wind hoe beter. ‘s Avonds neemt de wind af, dus gaan deze special shapes vaak later omhoog dan de gewone ballonnen. Als flight director heb je de hulp van drie launchmasters. Een launchmaster loopt op het veld tussen de ballonnen door en de piloten hebben toestemming van de loungemaster nodig om de lucht in te gaan. “Vraagt de piloot om toestemming dan checkt de launchmaster bij mij en ik geef een ja of nee door.”
“Soms weet je ‘s ochtends al dat de ballonnen niet de lucht in kunnen. Dan ben ik liever eerlijk en communiceren we dit tijdig op sociale media zodat mensen niet voor niks naar het evenement toe komen. Het mooiste moment vind ik als iedereen tevreden en blij terugkomt na hun vaart op het ballonnen terrein, dan ben ik blij en best wel trots. Ik heb er dit jaar weer heel veel zin in!”
Tekst Lotte van der Meij
Foto’s Imka Westerhuis
