Lichtkunst Anne Fie Salverda op ramen Doopsgezinde Kerk in Balk

Afbeelding Anne Fie Salverda

BALK - Tot en met 28 maart is op de ramen van de Doopsgezinde Kerk aan de Luts in Balk poëtische lichtkunst te zien van Anne Fie Salverda. Elke avond als het donker begint te worden, tot aan de avondklok, lichten de ramen van binnen op en slepen de kijker mee in verhalen van beweging en licht. De lichtkunst is onderdeel van Spring!

Spring! is een serie van twee animaties van Anne Fie Salverda, een jonge kunstenaar uit Leeuwarden. Anne Fie maakt animaties, performances en geluidskunst. Spring! is bedacht en geproduceerd door Media Art Friesland op verzoek van Podium Gorter, de stichting die culturele activiteiten organiseert in de kerk en Kunstkring Gaasterland.

Wens was dat er lichtkunst zou komen die inspeelt op de reguliere activiteiten van de stichtingen: het presenteren van (podium)kunsten. Tegelijkertijd was ook uiteenzetting met de actuele situatie gewenst en dat het kunstwerk zich verhoudt tot de ontwakende lente, die ook symbool staat voor het verhoopte versoepelen van coronamaatregelen en een geleidelijke terugkeer naar een ‘normaler’ bestaan. Tenslotte is het Podium vernoemd naar Herman Gorter wiens grande epos gaat over vernieuwing, ontwaken, de lente en de zomer, en er zit zelfs een verwijzing naar Balk in.

Deel 1 van Spring! bestaat doet denken aan het reguliere programma van Podium Gorter: sierlijke figuren dansen over de ramen en herinneren aan wat er nu eventjes niet is maar hopelijk gauw weer komt. Deel twee verbeeldt de overgang van winter naar de lente.

Young Masters Award
Tijdens haar studie aan de Minerva Academie voor Popcultuur ontdekte Anne Fie Salverda haar fascinatie voor bewegende beelden. Voor haar afstudeerproject ‘Psycho’ won zij In 2018 de Young Masters Award van het Media Art Festival in Leeuwarden. Psycho is een aangrijpende, fantasievolle animatiefilm met live soundtrack, die gespeeld werd door Anne Fie zelf en familieleden, allen professionele musici. De Young Masters Award ging gepaard met een werkverblijf bij AADK Kunstenaarsresidentie in het Spaanse stadje Blanca. Het verblijf was een eye-opener:
"Voor mij was het gaaf om dingen te proberen die ik altijd al wilde doen, maar waarvoor ik nooit echt tijd had gehad. Experimenteren, losse ideeën vervolgen. Eigenlijk was het de eerste keer dat ik werk kon maken hoe ik dat echt wilde."

Beweging en emotie
De eerste serie beelden van Spring! is ontstaan uit een spontane samenwerking met kunstenaars die tegelijkertijd verbleven in de residentie. "Behalve mezelf waren daar zeven andere kunstenaars, allemaal vrouwen. Het was een toffe plek met prachtige ruimtes om in te werken, en het was heel internationaal. De twee meisjes die dansen in mijn film kwamen uit Chili." Anne Fie voelde onmiddellijk een band tussen haar eigen werk en dat van de Zuid Amerikaanse dansers, tussen beweging en emotie. "De twee dames inspireerden me met hun werk..., ze improviseerden veel met beweging. En ik was gewoon gefascineerd om mensen te zien die ook hun eigen emoties in hun werk gebruiken, maar niet op de manier waarop ik dat doe - dus niet visueel maar met bewegingen als uitdrukkingsmiddel."

Overgang film naar animatie
Het persoonlijke was een belangrijk uitgangspunt van Anne Fie's prijswinnende afstudeerproject. Nadat ze voor dat werk een animatiefiguur van zichzelf had gemaakt, raakte Anne Fie geïnteresseerd om door te gaan met het transformeren van andere mensen in abstracte beelden. "De dansers zijn meer een soort rotoscoping techniek. Dus, je filmt de mensen of de onderwerpen, en je tekent er gewoon frame voor frame overheen." Voor Anne Fie is deze overgang van film naar animatie veel meer dan een technische stap. Ze wil niet alleen de wereld om haar heen vastleggen, maar ook iets nieuws maken dat zich uitstrekt tot de rand van haar verbeelding en comfortzone. "Ik creëer altijd een klein beetje van mijn eigen wereld." In de resulterende animatie smelt de zachtheid van Anne Fie's lijnen op magische wijze samen tot beweging. Een achtergrond van sterren zorgt voor een dromerig, fonkelend effect.

Liefde Friese landschap
Voor de tweede fase van het project greep Anne Fie in haar persoonlijke archief door voort te bouwen op haar liefde voor het Friese landschap. "Ik heb altijd van de natuur gehouden en van het kijken naar vogels... Als ik aan het Wad denk, aan de ruimte met wad en getijden, dan denk ik altijd aan een heleboel kleine zeevogeltjes die aan zee rondzwerven." Anne Fie probeerde voor het eerst vogels te animeren in een samenwerking met de Friese dichter Eeltsje Hettinga en muzikante Kanako Inoue over de Waddenzee. Na dat werk was het een natuurlijke keuze om deze beelden te bewerken voor de Doopsgezinde Kerk in Balk, want vogels doen haar ook denken aan de wisseling van de seizoenen.

Lente
"Als ik aan de lente denk, denk ik ook aan de ganzen die naar het noorden vertrekken. Ze pakken altijd hun koffers en gaan. Ik denk altijd aan de ganzen, aan de geluiden die ze in de lucht maken als ze vertrekken." Ganzen die in Nederland overwinteren, timen hun trek afhankelijk van de groei van planten. Als er genoeg gras is om tijdens hun reis van te overleven, weten ze dat het tijd is om te vertrekken. Zo wordt ook in de animatie van Anne Fie de lente ingeluid door de ontluikende vegetatie. "Ik ben erg met planten bezig, dus dat is een andere link met mijn oude inspiratie."

Zoeken naar manier tentoonstellen
Elk van Anne Fie's beelden zinspeelt op een verhaal: een verzameling herinneringen, gedachten en beelden. Maar uiteindelijk gaat het niet alleen om de verhalende inhoud van de animatie. "Als kunstenaar ben ik nog steeds op zoek naar de manier om mijn werk tentoon te stellen." legt Anne Fie uit. "In een museum of galerie neem ik altijd mijn toevlucht tot het tonen van dingen op een beamer, maar dat is niet echt het soort connectie dat ik wil maken met een persoon die naar mijn werk kijkt." Afgelopen december, in een ander project in samenwerking met Media Art Friesland, maakte Anne Fie een werk voor het lichtkunstproject 11 Andere Oorden.

Enorm boeiend
Een geanimeerd kerstverhaal werd geprojecteerd op een gedeeltelijk afgegraven terp in Hegebeintum. "Dat was de eerste keer dat mijn werk echt op een openbare plek tien was. Dat boeide me enorm en ik vond het echt leuk om mijn werk zo te presenteren... dus het is zo cool om een kans te krijgen om dit opnieuw te doen, om mijn werk aan mensen te laten zien, maar niet in een galerie." En inderdaad, er gebeurt iets bijzonders wanneer de zachte beweging van dansers, vogels en planten leven brengt in de schaduwen van de kerkgevel. In een tijd waarin Podium Gorter het publiek onmogelijk binnen kan ontvangen, schijnt het licht naar buiten, de straten van Balk in. Anne Fie herinnert ons aan de scheppende kracht in ons lichaam en in het landschap, die ernaar snakt om uit te breken.