Prachtige voorstelling over het verdriet dat de afsluiting van de Zuiderzee met zich meebracht

OUDEMIRDUM - Het 'Verdriet van de Zuiderzee' telt dertig reguliere voorstellingen, die allemaal spoedig uitverkocht waren. Het prachtige theatertuk over de Zuiderzee ging op zaterdag 13 augustus in premiére. Vanwege het succes werden er vier extra voorstellingen aan het speelschema toegevoegd, die voor wie nog kaartjes wilde kopen inmiddels allen ook uitverkocht zijn.

Aan het succes van het 'Verdriet van de Zuiderzee', uitgevoerd door Orkater, zal de locatie zeker bijdragen. Op het Oudemirder Klif aan de boorden van het IJsselmeer, de voormalige Zuiderzee, is een openluchttheater gebouwd. Het decor van houten palen, steigers en zeilen gaat daar op in het Gaasterlandse heuvellandschap en het aan de horizon zichtbare water.

Positief en negatief
Op de deze mooie plek wordt met een lach en een traan de aandacht gevestigd op de gevolgen van het afsluiten van de Zuiderzee, door de aanleg van de Afsluitdijk negentig jaar geleden, voor vissers, natuur en cultuur. Positief zijn ondermeer de snellere verbinding tussen beide provincies en een getemde zee. Negatieve effecten zijn er zeker ook, voor dieren en planten. Maar ook voor de vissers die brodeloos werden.

Liefdesverhaal
In het kort is het verhaal dat er een groep vogels aankomt op het Oudemirdumer Klif, op een plek waar ze foerageren. Om zich heen kijkend, vragen ze zich af of ze hier volgend jaar wel weer terug kunnen komen. De avond dat de voorstelling speelt, nemen de vogels de bezoekers mee om met het vogelperspectief terug te kijken naar wat er nou eigenlijk negentig jaar geleden gebeurd is. En wat er nu aan de hand is.

Daar doorheen loopt het verhaal van de broers Inne en Minne Minnes de Vries en Grietje Bosker die van enthousiasme blootsvoets en met haar rokken omhoog, als eerste de modderige dijk over loopt, nog voor die goed en wel gedicht is. Zij trouwt met één van de broers waarmee de voorstelling ook een liefdesverhaal heeft.

Minne Minnes is palingvisser en ziet met lede ogen aan hoe zijn broer Inne meebouwt aan de dijk die
het einde van hun vissersbestaan zal betekenen. Op de melancholische muziek van Sytze Pruiksma, Radek Fedyk en Harald Austbø bezingt een koor van vogels een universeel en urgent thema: de onomkeerbare impact van het ambitieuze wroeten, graven, slopen en bouwen van de mens. ‘Het Verdriet van de Zuiderzee’ is een coproductie van Orkater en Schouwburg De Lawei. De cast bestaat uit vijf acteurs en drie muzikanten.

Geen harde boodschap
“Natuurlijk zitten er ideeën achter en geeft het stuk zeker stof tot nadenken, maar het moet niet een harde boodschap zijn”, vindt schrijver van het stuk Geert Lageveen. “De mensen moeten het zelf ervaren en ontdekken. We spelen in een prachtig natuurgebied. Aan het einde van de voorstelling is het donker. Misschien moeten we eindigen met een stilte. Dan hoor je het gekabbel van het water, hoor je een vogel en dan ga je er uit en denk je: ‘Dit is dus wat we ook kwijtgeraakt zijn’. En dan hoop je dat het bij de mensen die geweest zijn iets teweeg brengt.”

Onstuitbaar verlangen
Het theaterstuk gaat over het onstuitbare verlangen van de mens om maar weer te gaan veranderen, om maar weer verder te gaan kijken. Lageveen: “In het stuk koppelen we dat ook deels aan de liefde. Dat vragen de vogels in het stuk zich ook af: waarom zijn de mensen niet tevreden met de persoon
die ze hebben? Waarom kijken ze altijd waar het gras groener is? Waarom maken ze elkaar ongelukkig? Vervolgens laten de vogels zien dat zij dat heel anders doen. Ik heb ergens in het stuk een soort mantra geschreven: ‘wroeten, graven, bouwen en weer afbreken’. Waar je ook komt. Ondertussen zuigen we de boel leeg en zeggen we dat we niet meer terug kunnen. Vogels zien dat beter dan wij. Wat bedenken we dan? Groene groei. Dat bestaat helemaal niet. We moeten met ons allen minder. Die oorlog die er nu woedt is natuurlijk vreselijk, maar ik denk wel dat we massaal de kachel twee graden lager hebben gezet.”

Humor
Met dit serieuze onderwerp als rode draad is het de kunst om het geheel ook een beetje luchtig te houden. Dat kan Lageveen als geen ander. In de 22 jaar dat hij voor Orkater werkt, komt humor in elk stuk terug. “De vogels geven lucht aan het verhaal door het van commentaar te voorzien. Bijvoorbeeld de idiote manier waarop de mens een partner probeert te vinden. Dat is in de ogen van de vogel veel eenvoudiger. Het zit hem ook in de personages zelf. Ik heb dat zelf ook nodig. Er moet wel iets te lachen zijn.”

Kleuren met muziek
“En het is natuurlijk muziektheater”, neemt componist Sytze Pruiksma over. “Dat maakt het ook dat je alles door kan componeren. Dat is het mooie van muziek. Je kan het kleuren. De acteurs kunnen fantastisch zingen en sommigen bespelen ook een instrument. Er is er eentje die speelt in de voorstelling gitaar en trompet, eentje speelt cello en ik doe al het slagwerk en vogelfluiten. Ik wilde vroeger altijd bioloog worden”, verklaart hij de keuze voor dit instrument.

Tekst Richard de Jonge / Douwe Bijlsma