Alle cultuur ook naar Balk

Chris Bouma: vijftig jaar Nut

BALK - Als we volgens afspraak komen, zit hij nog achter z’n laptop. “Ik bin daliks klear, hear!” Chris Bouma (76) uit Balk doet het liefst alles zelf. Hij is bezig om zijn antwoorden van het interview alvast op te schrijven, te printen en mee te geven. Zo heeft hij altijd geleefd en
gewerkt. We komen langs omdat hij in oktober afscheid zal nemen als bestuurslid van ‘het
Nut’. Dat is hij dan vijftig jaar geweest!

Dit verhaal begint in september 1966…
Chris Bouma had de kweekschool doorlopen en was op vakantie op Terschelling, toen zijn
vader belde. “Morgen een sollicitatiegesprek in Balk.” Harlinger Chris wist amper waar dat
lag.

Er zat een oude leraar van hem, Lubertus van Beek, directeur van de openbare Van
Swinderen ULO-school. Dus hoefde Bouma geen proefles te geven. Hij kon direct beginnen.
De enige voorwaarde was dat hij lid moest worden van het departement Gaasterland van de
Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen. Een vereniging, opgericht in 1784, die streefde “naar
individuele en maatschappelijke ontplooiing met een zo hoog mogelijk cultureel gehalte.”
Welnu, Chris had al een aantal mooie muzikale culturele injecties gehad, dus dat was geen
bezwaar.

Treemter
Balk had in die jaren z’n culturele revolutie: stichting dorpshuis De Treemter ontstond.
Daardoor vergaten ze dat het Gaasterlandse departement in 1817 was opgericht en dat er
dus in 1967 een feest moest komen. Chris Bouma werd in de organisatie gedropt. Maakte
samen met anderen een prachtig programma en had daardoor zoveel naam gemaakt dat hij
in 1970 in het bestuur van het Nut werd geroepen.

In die jaren organiseerde de gemeente Gaasterland in de in 1965 door minister Vrolijk
geopende Treemter jaarlijks een concert van it Frysk Orkest, zorgden de drie
vrouwenverenigingen voor een toneelstuk en kwam het Nut met drie afwisselende avonden
vermaak. Dat ging van lezingen tot bonte avonden, van zangeres Lenny Kuhr tot goochelaar
Fred Kaps. De zaal van De Treemter was in eerste instantie ook een gymnastiekzaal, maar
toen ringen en wandrek verdwenen, ging de gemeente over op een sterke culturele functie.
Het Nut moest nu jaarlijks zo’n vijftien voorstellingen organiseren. De gemeente Gaasterland
stond garant voor 60% van de kosten, later voor 20.000 gulden per jaar. “Prima!”

Nut
Intussen stapte Balk uit de Nutsmaatschap. Dat was niet meer dan een afdracht vragende
brievenbus in Edam. Zo ontstond Nut Gaasterlân-Sleat. Dat hielp: ze gingen van vijftig naar
driehonderd leden. En iedere inwoner tot in de verre omtrek kreeg elk jaar graag het boekje
met de komende voorstellingen in De Treemter.

Het Nut hanteerde schappelijke entree- en ledenprijzen. “We wiene de kurk werop it
kulturele libben dreau,” zegt Bouma trots, “en it moaite fûn ik altyd it útysykjen. En it
kontakt met al dy lju.” Chris Bouma heeft op zijn tafel een indrukwekkende hoeveelheid
folders en programma’s tentoongesteld. Vijftig jaar arbeid. “In bealch fol wurk!”

Laptop vol anekdotes
Chris Bouma heeft een laptop vol anekdotes. “’Potasch en Perlemoer’ waard spile. Ynienen
gie it doek del. Wy der hinne. Siet haadrolspiler Wim Wama ferdwaasd op ’e flier. Dokter
Tjalma fan Sleat der by. Wat blykte: Wama wie dronken.”
“Rients Gratama wie hjir ek altyd. Weefde ien kear ôf mei de roomsen mei in útrekber
krúske. Doe giene der minsken de seal út.”

“Brasil Company kaam hjir dûnsjen en sjongen. Ferrassend wie dat de froulju dat mei bleate
boarsten diene, foar dy tiid hiel nij. Doe gie der lykwols net ien fuort.”
“Fons Jansen soe fiif minuten foardat hy begjinne moast wer fuort, hie de jas al oan. Alles
soe swart wêze, mar it plafond fan it poadium wie wyt, en al koenen de minsken dat net
sjen, dat woe hy net. Ik ha prate moatten as Brugman om him te hâlden.”
“‘Ik en de piano’, in Japanner spile op bleate fuotten wereldklasse piano. Yn de seal it
bestjoer en twa leden. Hy hat likegoed optreden, mar we skammen ús wol”.

Met verve
“Maar als je van Tryater tot aan de Hoofdstad Operette alles kunt brengen zat de zaal
meestentijds toch wel vol.” Zo kan Chris Bouma uren vertellen over die vijftig jaar. Hij
vervulde alle functies, behalve die van penningmeester. Was de laatste acht jaar voorzitter.
“Dan moat je mear delegeare en bin je it únthingboerd.” Hij deed dat met verve, zoals hij
alles met verve doet. In zijn werk als leraar, later als directeur van de ulo (mavo) in Balk.
Later in Wolvega. Hij bleef echter in Balk wonen. Bleef de cultuur trouw. Naast het Nut kon
je hem terugvinden in de Krite, volksdansen, Groene Kruis, VVV, diverse provinciale raden,
Keunstwurk en Omrop Fryslân.

Spijtig
De Treemter zat met De Colle (Kollum), De Skâns (Gorredijk) en Klameare (Workum) in een
poule van kleine theaters. Samenwerking, vooral op het gebied van jeugdigen, voorstellingen
laten uitzoeken voor jongeren. “Spitich dat soks der net mear is.”
Spijtig ook dat Bouma ermee op gaat houden, al is vijftig jaar ook wel genoeg.
Op tafel ligt het boek ‘Mei–Maaie’. Het gedicht van de Balkster grootheid Herman Gorter, en
de Friese vertaling van Klaas Bruinsma. Dat boek staat voor die vijftig jaar van Chris Bouma:
cultuur regionaliseren.

Tekst: Eelke Lok




Koop lokaal - bij onze vrienden

Agenda De Fryske Marren

Wees loyaal – aan onze vrienden