35e Friese Ballonfeesten Joure, het ontstaan

JOURE - De Friese Ballonfeesten in Joure zijn een begrip. Niet alleen in Joure zelf, maar tot ver buiten de Friese grenzen. Joure wordt in de zomer – dit jaar van 20 tot en met 24 juli - vijf dagen lang omgetoverd tot Balloon City. Vijf avonden achter elkaar vertrekken er zo’n 35 luchtballonnen vanaf de Nutsbaan in Joure. Het is een feest voor het hele gezin. Dit jaar vindt de 35e editie plaats, een reden om hier de komende drie edities van GrootdeFryskeMarren aandacht aan te besteden. 

In dit eerste deel gaan we terug in de tijd. Hoe is dit bijzondere evenement ontstaan? We komen voor een stukje geschiedenis terecht bij Herman Kleinsmit, oprichter en huidig voorzitter van de Friese Ballonfeesten. We horen dat de toenmalige burgemeester Herman bij zich heeft geroepen. En niet omdat hij een geheime – dus illegale – radiozender had.

WK Solexrace
Het zijn de jaren 80. Nederland is vergeven van de geheime zenders en ook Herman Kleinsmit uit Joure heeft er eentje: Radio De Flecke. Elke zondagavond zendt hij uit. Puur vertier voor de luisteraar. Hij houdt elke week een bingo op de radio en verkoopt de lootjes voor één gulden. Radio De Flecke wordt steeds populairder en de Stichting Vriendenclub De Flecke opgericht. Van de winst op de bingo worden door de stichting kleinschalige evenementen georganiseerd, zoals eieren zoeken met Pasen en muziekavonden, waarbij deelname en toegang gratis is. Als er in de buurt een solex toertocht is, krijgt de vriendenclub het idee een WK Solexrace te organiseren. Gewoon omdat het leuk is. Er worden prijzen uitgereikt aan onder anderen de ‘gekste’ solexracer. Het tweede jaar dat ze dit evenement organiseren wordt er door een betrokken revisiebedrijf, Landi Hartog, één bijzondere prijs verzorgd: een ballonvaart in hun luchtballon. De winnaar, toenmalig burgemeester Michel Marijnen, gaat samen met Herman Kleinsmit – en uiteraard de piloot – de lucht in.

Iets met luchtballonnen”
Herman en de vriendenclub van Radio De Flecke gaan daarna door met het organiseren van evenementen. Maar het is burgemeester Michel Marijnen die Herman bij zich roept. Of ze niet “iets met luchtballonnen” kunnen organiseren. Herman gaat deze uitdaging aan. Het vinden van ballonvaarders gaat via via. Herman komt bij Ton Kurvers terecht, een ballonvaarder uit Amsterdam. Ton helpt hem aan adressen van andere ballonvaarders, uit binnen- en buitenland.

WK Klúnen
Het is dan inmiddels 1985. Sinds jaren is er die winter weer een Elfstedentocht en het klúnen wordt geïntroduceerd. Klúnen is een manier om een ijsloos stuk water te overbruggen door met je schaatsen over tapijt en matten over straat te lopen. Dit brengt Herman en zijn vrienden op het idee om een WK Klûnen te organiseren, en wel midden in de zomer. Deelnemers worden verplicht met muts en sjaal op de schaats een stuk te klûnen. De ballonfeesten worden hierdoor een jaar vooruitgeschoven.

Gastgezinnen
Maar in 1986 is het dan zover. De eerste Friese Ballonfeesten worden georganiseerd. Het wordt direct groots aangepakt. De locatie is de Nutsbaan in Joure. In dit eerste jaar vertrekken er maar liefst 48 luchtballonnen de lucht in. Dat betekent wel dat er voor de piloten en hun crew voor vijf dagen een slaapplaats geregeld moet worden. Een hotel is te kostbaar. De club gaat op zoek naar gastgezinnen. Ze doen een oproep in de krant en houden een informatieavond in Hotel Reekers. Boven verwachting zit de hele zaal vol. Mensen uit Joure en omgeving zijn nieuwsgierig en enorm betrokken bij dit nieuwe evenement. Gastgezinnen stellen slaapplaatsen beschikbaar aan buitenlandse piloten en crewleden. De piloten worden door de gastgezinnen meegenomen naar alle mooie toeristische bezienswaardigheden in de buurt. Hieruit zullen jarenlange vriendschappen ontstaan.

Gemeenschapsfeest
’s Avonds varen de piloten hun ballon met passagiers. De crew volgt de ballon met de bus om na landing de passagiers en de ballon weer terug te brengen naar het evenemententerrein. Gastgezinnen helpen mee om het land waar de ballon geland is te lokaliseren en te bereiken. Soms rijden ze wel een uur rond om bij de gelande ballon te komen. Op het evenemententerrein is het elke avond groot feest, met muziek. De Friese Ballonfeesten worden vanaf 1986 een feest van de hele gemeenschap.

In 2022 vindt de 35e editie van de Ballonfeesten plaats. Het moet na twee jaar afwezigheid wegens de coronamaatregelen weer een groots succes worden, dus de entree is ook dit jaar gratis. De organisatie is al jaren met de organisatie bezig.

In de volgende editie van GrootdeFryskeMarren nemen we een kijkje achter de schermen. Wie zitten er in het bestuur en wat komt er kijken bij het organiseren van zo’n groot evenement?

Tekst: Lotte van der Meij

Foto’s: Archief Stichting De Friese Ballonfeesten: Jan Vermeulen