Bijzondere middeleeuwse vondsten in Broek-Zuid: “Alsof je de schoen nog aan kunt trekken”
JOURE – Tijdens werkzaamheden in de nieuwe woonwijk Broek-Zuid aan de westkant van Joure zijn archeologen gestuit op uitzonderlijk goed bewaarde sporen uit de late Middeleeuwen tot de Vroegmoderne Tijd. De vondsten bieden een unieke inkijk in het leven van vroegere bewoners in het veengebied en zijn volgens deskundigen van grote historische waarde.
De archeologische opgravingen worden uitgevoerd in opdracht van de gemeente De Fryske Marren, voorafgaand aan de aanleg van een nieuwe woonwijk aan weerszijden van de Omkromte. Aan de ene kant van de weg zijn de eerste huizen al gerealiseerd, nu is het andere deel aan de beurt. Maar eerst dus: de geschiedenis.
Fraai aardewerk en leer
Onder de vondsten bevinden zich fraai bewerkt aardewerk, metalen voorwerpen, dierlijke botten, stukken leer en zelfs een spaarvarken. Volgens de gemeente wijst dit erop dat de vroegere bewoners een zekere welvaart kenden. “De mensen die hier ooit woonden waren niet armzalige boeren, maar beschikten over een zekere welstand,” luidt de toelichting.
Volgens archeoloog André Pleszynski, die leiding geeft aan het onderzoek namens Movares, is vooral de kwaliteit van het opgegraven materiaal uitzonderlijk: “Toen hij uit de grond kwam, kon je hem als het ware nog aantrekken.” Hij doelt op een schoen uit de 13e of 14e eeuw, die dankzij de conserverende eigenschappen van de veengrond in verbazingwekkend goede staat werd teruggevonden. “Zelfs het stiksel van vlas of hennep is nog aanwezig. Dat is echt een uitzondering.”
Middeleeuws erf en langhuis
Aan It Súd is bovendien een middeleeuws erf blootgelegd. “Dat móest er zijn, anders zijn dit soort sporen er niet,” zegt Pleszynski stellig. Naast aardewerk zoals kogelpotten en steengoed is er ook een langhuis aangetroffen: een traditioneel type boerderij met woon-, tussen- en stalgedeelte. Inmiddels is al 14 meter van de structuur zichtbaar. Er zijn zelfs houten balken gevonden met pen-en-gat- en zwaluwstaartverbindingen. “Dat moet een enorme houten structuur zijn geweest.”
Doordat de grond in dit gebied is ingeklonken, liggen de resten dicht aan de oppervlakte. Er is sprake van een bewoonde verhoging tussen afvalkuilen in, mogelijk onbekend bij eerdere kaarten of archiefmateriaal. “Die bewoning staat op geen enkele kaart, dus dat is echt van toegevoegde waarde.”
Historie verder terug dan gedacht
De Broekster Kerkvaart, die rond 1700 langs de huidige weg liep, stond al bekend als locatie van bewoning. Maar de vondsten wijzen op een veel oudere geschiedenis, tot mogelijk rond 1200. Behalve middeleeuwse resten zijn er ook sporen uit de 16e en 17e eeuw, waaronder een rekenpenning en metalen voorwerpen, en zelfs een brandkuil uit de 17e eeuw.
Documentatie voor de toekomst
Hoewel de vondsten waardevol zijn, worden ze binnenkort verwijderd om plaats te maken voor de nieuwe wijk. “We gaan de resten goed documenteren,” zegt Pleszynski. “We leggen alles vrij, maken doorsnedes en structuurfoto’s en meten alles in. Daarna gaat alles op de kop en verdwijnt het.”
De vondsten worden zorgvuldig verzameld, onderzocht en bewaard, zodat Broek-Zuid straks niet alleen een wijk met toekomst is, maar ook een met een bijzonder rijk verleden.
Bron: www.omropfryslân.nl / De Fryske Marren
Lees ook
